William S. Bainbridge

Aurora & Betel


AURORA / BETHEL TIMELINE

1812: Wilhelm (William) Keil, onye ga-emesị chọta usoro ahụ, amụrụ na Prussia.

1836: Keil na nwunye ya Louisa bịara United States, buru ụzọ biri na New York na Pittsburgh.

1844: Banyere ndị na-eso ụzọ 200, Keil guzobere ógbè Betel na Missouri.

1853: E zigara ndị na-agụ akwụkwọ na Betel ọdịda anyanwụ ka ha chọọ ebe ọhụrụ maka obodo. Ha kwuru na Willapa Bay, na steeti Washington ugbu a, ga-abụ ezigbo nhọrọ.

1855: Akụkụ dị nta nke ógbè Betel, nke Keil duziri, mere njem ogologo gaa Willapa Bay wee kwadebe ịtọlite ​​ụlọ ọhụrụ.

1856: Keil kpebiri na Willapa Bay adịghị mma, zụta ala na ihe ga-abụ steeti Oregon, wee kpọọ obodo ahụ Aurora.

1862: Kịtịkpa gburu ụmụaka Keil anọ na Aurora, gụnyere nwata nwanyị dị afọ iri na atọ aha onye aha ya.

1877: William Keil nwụrụ, na-ahapụ Aurora enweghị onye ndu.

1883: Nchisasị nke obodo Aurora na Betel ka emechara, ebe ọ bụ na akụ ikpeazụ nwere nke naanị ya.

FOUNTER / GROUP HISTORY

Dị ka ọtụtụ nke obodo okpukpe ndị ọzọ tọrọ ntọala na United States na narị afọ nke iri na itoolu, Betel na onye nọchiri ya Aurora, bụ ndị ndị si mba ọzọ kwabatara Germany nke mere ka ọdịnala ọdịnala ha bụrụ ntọala maka usoro mmekọrịta ya na akụ na ụba ya. Onye ndu, Wilhelm (William) Keil, [Foto dị n'aka nri] mụrụ na Prussia na 1812 wee bịa na United States na 1836 ya na nwunye ya Louisa. Mgbe obere oge na New York, ha kwagara Pittsburgh. Keil bụ “dibia” nke ji aka ya kuziiri onwe ya nke mmụta gbasara ahịhịa tupu ọ gwọ ọgwụ ọgbara ọhụrụ, ọ na-esorokwa usoro okpukpe dị ugbu a esoro ụzọ mgbagwoju anya tupu ọ malite ntọala nke ya.

Ozugbo etinyere obodo Betel na Missouri na 1844, akụkọ ihe mere eme ya bịara bụrụ nke kwụsiri ike na nke ọma, mana afọ iri tupu mgbe ahụ ka ga-arụrịta ụka. Otu ihe kpatara ya bụ na onye mmegide, Carl G. Koch, bụ onye ya na Keil na-asọmpi n'ime obodo German Evangelical dere mgbe ọ bụ Keil ka nọ na-emepe usoro okpukpe ya dị iche. N'ịsụgharị ederede German, anyị na-ahụ ọtụtụ okwu na ahịrịokwu ndị kọwara Keil n'ụzọ siri ike, gụnyere "nke Setan chụpụrụ," "ikpere arụsị onwe onye," "charlatan," na "onye aghụghọ" (Koch 1871: 135-36). Agbanyeghị, ọtụtụ ndị na-eso ụzọ Keil ahụghị ya n'ụzọ a, ọbụnakwa gụnyere nwanne nwanne Koch bụ Friedrich. (akpọrọ Frederick Cook na ọnụọgụ nke 1850 nke Betel, na Frederick Koch na ọnụ ọgụgụ 1860; a mụrụ na Prussia 1815).

Mgbe Aurora na Betel [Foto dị n'aka nri] abụọ kwụsiri ike, akwụkwọ abụọ na-akọwa ihe gbasara obodo ndị America, Akụkọ banyere mmekọrịta ndị America nke John Humphrey Noyes (1870), onye ndu nke Oneida commune, na Otu ndị Kọmunist nke United States nke Charles Nordhoff (1875), onye edemede njem njem. Noyes maara na Betel dị, mana ọ nweghị ihe ọ bụla banyere ya, naanị na-ekwu na enwere peeji iri na otu gbasara Betel na akwụkwọ nke ọ ketara n'aka AJ Macdonald bụ onye nwụrụ ọgbụgbọ ọgbụgbọ tupu ya enwee ike ide akwụkwọ ya banyere obodo ndị na-elekọta mmadụ. Nordhoff (1875: 306-307) gara Aurora, tinye isi na ya, ma kọọrọ nke a gbasara mmalite Keil na America:

Ọ ghọrọ onye omimi, o yikwara ka ọ rụkwara ọrụ na ndọta, ma jiri nke a dịka onye na-agwọ ọrịa maka ọrịa. Mgbe o biri oge ụfọdụ na New York, ọ bịara Pittsburgh, bụ ebe o nyere onwe ya dị ka dibịa, ma gosipụta, a na-ekwu, ụfọdụ ihe ọmụma banyere ihe ọkụkụ. O kwuputakwara na ya nwere olu dị omimi, nke e jiri ọbara mmadụ dee, ma nwee akwụkwọ nnata maka ọgwụ ndị nyeere ya, dịka ọ kwupụtara, ịgwọ ọrịa dị iche iche. Ka ọ dị ugbu a, ọ ghọrọ onye Metọdist, ma lezie anya, ọ kpọpụrụ akwụkwọ a n'ụkpụrụ ụfọdụ dị egwu. O yiri ka ọ bụ onye na-anụ ọkụ n'obi n'okwu okpukpe, n'ihi na n'oge na-adịghị anya ọ hapụrụ ndị Metọdist wee guzobe ịrọ òtù nke ya; ma o metụtara na ọ kpọkọtara ọtụtụ ndị Jamani gbasara ya, onye o nyere onwe ya dịka ihe a ga-efe ofufe, na emesịa dịka otu n’ime ndị aka-ebe abụọ n’ime Akwụkwọ nke Mkpughe; ma n’ikike a o mere ka ọha mata na n’ụbọchị, mgbe o busịrị ọnụ ụbọchị iri anọ, a ga-egbu ya n’ihu ụmụazụ ya.

Eleghi anya, ihe "magnetism" na paragraf a bụ ụfọdụ ụdị nke hypnotism nke dọkịta German bụ Franz Mesmer mepụtara bụ onye kwenyere na ịdị adị nke ike dị omimi nke ihe niile dị ndụ, nke a na-akpọkarị "magnetism anụmanụ" (Darnton 1970). Nordhoff kwuziri na nkenke na Keil jiri aghụghọ mee ihe na nso nso a nke akpọrọ Harmony. Onye ndu ya, George Rapp, mehiere site na ịkọwa otu n'ime ndị na-eso ụzọ ya dịka ọdụm nke Juda, onye jiri aha ya bụ Count de Leon duru otu ndị gbapụrụ wee nwụọ ozugbo, na-ahapụ mmadụ iri na abụọ nke ndị na-eso ụzọ ya. Offọdụ n'ime ha mechara banye Keil mgbe ọ tọrọ ntọala Betel (Stanton 1963).

Nordhoff na-akọ na ndị na-eso Keil guzobere igwe ihe maka osisi, ajị anụ, na ọka, guzobe Betel dị ka obodo na-arụ ọrụ nke nwere ike igbo mkpa nke ndị ọrụ ugbo nọ n'ógbè ahụ. N'ezie, na ndekọ nke ọnụ ọgụgụ ndị US ọ siri ike ịmata ókèala n'etiti obodo ebumnuche na ọnụ ọgụgụ ndị gbara ya gburugburu. Mgbe mmadụ na-enyocha ndekọ ọnụ ọgụgụ ọha na eze maka Oneida na ndị Shakers n'oge 1840-1880, a na-egosipụta obodo ndị ahụ nke ọma, mana nke ahụ abụghị maka Betel na Aurora.

ỤLỌDỤ / EKWERE

Achọpụtawo nlezianya siri ike nke Betel na Aurora dị ka isi ihe mere ha ji lanarị ogologo oge na ọtụtụ nyocha nke ndị mmadụ na-arụ ọrụ na narị afọ nke iri na itoolu na United States (Kanter 1972; Latimore 1991). N'ịbụ ndị tọrọ ntọala dịka ndị si mba ọzọ kwabatara Germany, enwere ike itinye Betel na Aurora n'ime ọdịnala German Pietist, nke nwere ụfọdụ mmekọrịta obodo mana ọ dị iche iche ma sikwa ike ịkọwa ya (Lehmann 1982; Strom 2002). David Nelson Duke (1993: 89) enyela ọkwa dị mma ma dị ike nke ukwuu n'ime Pietism, na-atụ aro na Keil bụ onye ndu nwere mmụọ na-agbanwe usoro nkwenkwe n'ụzọ dabara adaba mgbe ọ bụla ọ dị ka ọ bara uru. Nsonaazụ bụ usoro atọ na mmepe okpukpe, abụọ n'ime ha nwere ụzọ abụọ: Agba 1. Ntughari (1838-1842): A. Methodist, B. Independent; Ogbo 2. Apocalypticism (1842 / 3-1844); Ozo 3. Communalism (1844-1879): A. Betel, Missouri, B. Aurora, Oregon.

N'ebe Apocalypticism, o doro anya na Keil na-eji mmasị na Millerism nke na-atụ anya ọbịbịa nke abụọ na 1844 wee duga ntoputa nke Adventism (Bainbridge 1997: 89-118). Duke kwuru na njem ahụ site na Betel gaa Aurora na ọdịda anyanwụ bụ mmeghachi omume Keil banyere esemokwu na Betel. N'ihi ya, o nwere ụfọdụ njirimara nke nkwekọrịta, ma ọ bụ ikekwe "ntụgharị esemokwu" nke onye ndu na-ahapụ ọtụtụ ndị otu kwesịrị ntụkwasị obi, karịa ịhapụ ụfọdụ ndị otu na-enweghị afọ ojuju.

Ka ọ na-erule oge e guzobere Betel, Pietism otu ahụ kwusiri ike na obi erughị ala, mana mmetụta nke onwe Keil banyere ụmụ ya na-egosi site na eziokwu ahụ bụ na aha Aurora [Foto dị n'aka nri] bụ aha nwa ya nwanyị nke ọdụdụ Aurora, onye amụrụ na Betel. . N'oge nleta ya na Aurora, Nordhoff (1875: 319) gbara Keil ajụjụ ọnụ ka ha na-agagharị na mpaghara ahụ, ruo mgbe ha ruru ebe

ebe m huru ihe anaghi ahu anya, ili ise di nso, dika odi mgbe ufodu ka emere umuaka; ma o doro anya na ndị a bụ ili nke ndị toro eto. Ọ sịrị, “Lee, ụmụ m dina ihe niile m nwere, ise; ha niile nwụrụ mgbe ha bụchara nwoke na nwanyị, n’agbata afọ iri na asatọ na iri abụọ na otu. Otu na nke ọzọ ka m tọgbọrọ ha n’ebe a. O siri ike nnagide; ma ugbu a, apụrụ m ikele Chineke maka nke ahụ kwa. O nyere ha, m kelekwara ya; o were ha, ma ugbu a, m pụkwara ikele ya. ” Mgbe nke ahụ gasịrị, mgbe ọ gbachara nkịtị ruo otu minit, ọ tụgharịrị lee m anya ọjọọ wee sị: “Ibu ihe niile dakwasịrị anyị na nwayọ, nwayọ, na-enweghị mkpọtụ, ma ọ bụ mkpu mkpu, ma ọ bụ mkpali, ma ọ bụ ihe na-abaghị uru nke mmadụ. nakwa na anyị pụrụ ime nanị site n'enyemaka Chineke. ”

A na-ahụkarị ili ozu nke ụmụaka dị ka a na-ese ha na ebe nrụọrụ weebụ Chọta ili maka ebe a na-eli ozu ezinụlọ na Aurora. Agbanyeghị, anyị hụrụ ngwa ngwa na akụkọ Nordhoff, n'ihi na afọ ụmụaka dị afọ iri na atọ ruo iri abụọ, nke ọdụdụ bụ Aurora onye aha ya gụrụ aha ya, tinyekwara ụmụaka abụọ ọzọ naanị ogologo oge mgbe Nordhoff bịara nleta, na 1883 na 1902. Ili ndị Nordhoff hụrụ bụ n'ezie nke ụmụ anọ nwụrụ na kịtịkpa site na November 22, 1862 ruo mgbe Aurora na-agafe na Disemba 14. Nwa nke ise anwụọlarị, nwa nwoke Keil William, ka e liri na Willapa mana ọ nwụrụ ọnwa ole na ole gara aga wee ruo ọwụwa anyanwụ na Betel, na-akọ na ọ na-arịa ịba. N'ichekwa banyere ịkpọrọ nwa ahụ ketara aha ya gaa n'ala ahụ e kwere ná nkwa, Keil tinyere ozu ya n'ime igbe jupụtara na wiski maka nchekwa, nke dugara ụgbọ oloko ụgbọ ala ahụ site na Betel ruo Willapa.

RITUALS / PRACTICES

Dị ka obodo okpukpe ndị ọzọ nke oge ya, Betel na Aurora chọrọ iyi uwe dị larịị ma dị mma, na-emesi obi umeala na iwelata ụdị onye ọ bụla (Lauer na Lauer 1983). William Hinds (1908: 327) bịara leta Betel na 1876, ọ chọpụtakwara na ọ bụ "eziokwu na eziokwu na obodo niile." Site na mgbali ụfọdụ, ndị Hind (1908: 332) nwere ike ịgbasa nkọwa a pere mpe:

Ndị Betel nwere ụkpụrụ dị iche iche, ma ha bụcha ezigbo aha. Ha adịghị edekọ obere ihe banyere usoro na ememe, yana ọtụtụ akụkọ banyere ndụ ndị Kraịst bara uru. Ha kwuru na ha ga-adị ndụ, ha kwuru na ndị nwoke kwesịrị ịdị ndụ, ndị okenye nọ na-ebute ụzọ nke obere na ezigbo ihe atụ, dịka onye guzobere Society ebutela ụzọ niile. Ha nile n’agbalịsi ike gosipụta ịhụnanya ha n’ebe ibe ha nọ; ha nile jiri obi ha gbaghara mmerụ ahụ; a na-asọpụrụ ha niile dịka ọdịdị ha si dị ma ọ bụghị dị ka ọdịdị anya si dị; akụnụba na ịda ogbenye kwụsịrị; Iwu nke Akwụkwọ Nsọ nke chọrọ irubere Chineke isi ka mmadụ niile kwanyere ugwu ya. Mmadu puru izoputa, ha jidere ya nani site na ibu “ihe e kere eke ohuru” n’ime Kraist Jisos; ma ọ bụrụ na ọ ghaa ụgha, ọ gaghị agha ụgha ọzọ; ọ bụrụ na o zuru ohi ọ gaghị ezu ohi ọzọ, ma ọ bụrụ na o kwere omume, ọ ga-akwụghachi mmadụ okpukpu abụọ; na n’ihe nile ọ ga-achọ ime ihe ọma karịa ihe ọjọọ. Ọrụ mmadụ nile, na nkenke, bụ ime ihe ziri ezi ma bie ndụ achọghị ọdịmma onwe onye nanị. Mgbe ha na-ajụ ajụjụ banyere usoro iwu na iwu obodo ha, ha zara, sị, “Okwu Chineke bụ usoro iwu na iwu obodo anyị.”

NKWUKWU / LEADERSHIP

Enwere ụzọ abụọ ejikọtara iji ghọta usoro nhazi nke Aurora na Betel, dịka ezinụlọ nke ezinụlọ, ma ọ bụ dịka ndị jikọtara site na ihe onwunwe nke ma ọ bụ opekata mpe nke Keil na-elekọta. Philip Dole (1991: 382) kwuru na ọ dịkarịa ala na nkịtị Betel na Aurora gbasoro ụkpụrụ o doro anya na sitere na Harmony: “(1) a ga-ejikọ ihe niile; (2) onye ọ bụla ga-arụ ọrụ maka ọdịmma obodo, na-egboro ibe ya mkpa ha. ” Mana ụzọ dị irè iji jide akụ ““ n’otu ”dịịrị Keil nwere. Akwụkwọ edemede mbụ nke ọnụ ọgụgụ ndị US na 1870 depụtara 307 ndị bi na Aurora na ngụkọta "uru nke onwe" nke $ 68,100, nke $ 60,000 bụ nke Keil. Ego niile gbasara ala na ụlọ bụ $ 94,780, nke ọ kọrọ na ọ nwere $ 40,000. N'ezie, ọnụọgụ ndị a edoghị anya, dịka ọnụọgụ dollar kemgbe ahụ, ọkachasị maka ezigbo ụlọ, anyị enweghịkwa ike ịdabere na atụmatụ nke ọtụtụ ndị na-agbakọ ego n'ịntanetị na otu dollar na 1870 bụ dollar iri abụọ na 2020. Ọzọkwa, oke oke dị n'etiti ndị otu na ndị agbata obi na ọnụ ọgụgụ ahụ edoghị anya. Mana ọnụọgụgụ ndị a na-egosi na ọbụlagodi na ndụ ya, Keil chịkwara ọtụtụ akụ na ụba nke ndị nwe obodo.

Betel na Aurora bụ usoro mmekọrịta ọha na eze dịtụ iche maka oge ahụ n'akụkọ ihe mere eme, ezinụlọ dị ọtụtụ. Weebụsaịtị maka ụlọ ngosi ihe mgbe ochie nke Aurora Colony na-ekwu na ngụkọta nke ezinụlọ iri ise na anọ etinyela aka na ọkara nke Oregon nke obodo ahụ, o nwekwara peeji pụrụ iche maka aha ezinụlọ iri na asaa nke jikọtara ụfọdụ n'ime ụmụ ha. Na ngụkọta ọnụ nke 1870 nke Aurora depụtara ụmụ nwanyị 138 na ụmụ nwoke 169, na ịha nhatanha nwoke na nwanyị nwere ike ịpụta naanị site n'eziokwu bụ na Aurora nọ na "Ọdịda Anyanwụ West" na mbọ ịchị ọchịchị mbụ ya metụtara ụmụ nwoke. N’ime mmadụ 307 a, otu narị na iri isii na ise erubeghị afọ iri abụọ, ma ọ bụrụ na ọ dị naanị afọ iri abụọ na asatọ. Dabere na mkparịta ụka ya na Keil, Charles Nordhoff (115: 1875-309) na-achikota echiche ezinụlọ nke obodo:

Nke mbu. Ndi ochichi nile kwesiri ibu ndi nne na nna, i imitateomi, dika ha na ekwu, ochichi nke nne na nna nke Chukwu. 1d. Ya mere, a ga-ehiwe ọha mmadụ n theelu ihe nlere nke ezinụlọ, na-enwe ọdịmma na akụnụba ha niile; ndị otu niile na-arụ ọrụ n'ikwesị ntụkwasị obi maka ọdịmma na nkwado zuru oke, na ịbịaru ụzọ ibi site na mkpokọta izugbe… 2. Usoro ochichi di nfe dika odi mfe. Dr. Keil, onye nchoputa, bu onye isi ochichi obodo, na ndi ochichi. Ọ nwere maka ndị ndụmọdụ ya anọ n'ime ndị okenye, ndị ọ họpụtara n'onwe ya. N'ime njikwa ihe, ọ na-ajụ ndị a echiche, onye m chere na ọ na-ekwenyekarị na nke ya. Mgbe mgbanwe ma ọ bụ nnwale ọ bụla dị oke mkpa na-atụgharị uche, ndị obodo niile na-atụle ya, ọ nweghịkwa ihe a na-eme mgbe ahụ na-enweghị nkwenye n'ozuzu.

N'ime edemede banyere mmetụta Keil nwere n'alụmdi na nwunye n'etiti ndị otu, mgbanwe siri ike dịka o kwere ka ụfọdụ ndị otu weghara ihe onwunwe maka ezinụlọ ha n'afọ ndị ikpeazụ ya, yana usoro nke ezinụlọ ndị rụpụtara dị ka edepụtara na nchịkọta 1900. Kimberly Swanson (1991: 418) kọwara ike ya na mbido Betel:

Ná mmalite nke ọrụ ahụ, ọ kwụsịrị mgbalị ụfọdụ ụmụazụ na-eme iji guzobe nkwekọrịta ederede nke na-akọwa ihe achọrọ maka ịbụ onye otu n'ime obodo. Mgbalị “iwu” ahụ dara dara gosipụtara ọchịchọ nke ụfọdụ ndị òtù ịbelata ike Keil. Mgbe Keil zaghachiri site n'ikwu na Bible ga-abụ ntọala nke ógbè ahụ nakwa na Goldenkpụrụ Ọma ahụ ga-eduzi omume nke ndị nwe obodo, ndị ịma aka ya kwenyere. A maghị ma Keil ọ̀ gbara ume ka ọ kọwaara onwe ya Bible. O kwere ka ọ dịkarịa ala mmadụ abụọ na-arụ ọrụ dị ka ndị ozi ala ọzọ ma weghaara ndị òtù n'oge nguzobe nke ógbè Betel, na n'ụzọ nkịtị, ọ nyefere ndị nlekọta na Betel ụfọdụ ikike mgbe ọ kwagara Aurora.

 Agbanyeghị, ọ ga-edoghị anya ma ọ bụrụ na Keil nwere mmetụta dị ukwuu na Betel mgbe ọ gachara ọdịda anyanwụ gaa Aurora. Afọ 1860 na-egosi na ihe onwunwe Betel nke ọnụahịa ya ruru $ 75,000 bụ Samuel Miller, na mgbe ndị Hind (1908: 334) gara na 1876, “Maazị Miller ”bụ osote onye isi ala, ọ ga-ekwusakwa ozi n'ememe okpukpe ndị a na-eme na chọọchị obodo ahụ kwa izu ọ bụla.

Otutu n'ime okpukperechi okpukpe a mara amara nke iri na iteghete nwere ihe ịga nke ọma na akụ na ụba, na mgbasa ha nwere ike ịpụta mgbe ọ bụ n'eziokwu na onye ndu, ma ọ bụ opekata mpe onye isi, enweghị ike ịchọta onye nọchiri ya. A mụrụ nwa nna Keil William 1836, ma ọ bụrụ na ọ lanarịrị ịba ahụ, ọ gaara etolitela na 1877 mgbe nna ya nwụrụ. [Foto dị n'aka nri] N'iburu nkewa nke obodo na ndị ụwa, ọ nwere ike zụọ ya iburu ọrụ nna ya dị nsọ.

ISSUES / CHALLENGES

Ihe ịma aka doro anya maka mmegharị Keil bụ ịchọ ya mgbe niile maka ọnọdụ zuru oke, ma ọ bụ maka izu oke ime mmụọ nke ga-egosipụta onwe ya n'otu ebe. Ntọala na Pennsylvania, ọ guzobere ógbè mbụ ya na Missouri, wee chọọ ụlọ ka mma na steeti Washington na Oregon na-enweghị ịhapụ ọchịchị Missouri.

Otu okwu dị mkpa maka ndị otu Keil mgbe ọ dị, na ndị ọkà mmụta taa, bụ na enweghị akụkọ ntolite zuru oke ma ọ bụ nkwupụta ozioma zuru oke iji kwado echiche nke ndị ọbịa dịka Charles Nordhoff ma ọ bụ William Hinds. N'adịghị ka ụfọdụ ndị ọchịchị okpukpe a ma ama n'oge ya, ọ kwadoghị ọhụụ ya site na mbipụta sara mbara.

Dika Stanton siri kwue na edemede ya nke 1963, otutu akwukwo banyere otu a dikwa ka ihe adabaghi, ikekwe ghasiri ya site na ndi na-emegide otu a ma obu ndi oru nta akuko nke ghaghi ikwuputa ihe ndi bu eziokwu, laa azu mgbe ndi otu a adi. N’akwụkwọ 1933 e chere na ọ bụ eziokwu Betel na Aurora, Robert J. Hendricks gbakwunyere okwu doro anya nke o mepụtara n'onwe ya, o doro anya na ọ ga-eme ka akụkọ ihe mere eme yie ka ọ dị ndụ. N'oge na-adịbeghị anya, ndị edemede abụọ ejiriwo Betel na Aurora mee ihe dị ka ntọala ha, nke nwere ike ịgbagha akụkọ ihe mere eme ọzọ. Agbanyeghị, ide ihe n'ime Obodo Oregon na Quarterly, James Kopp (2009) ekwuola na ndị ode akụkọ ifo a raara onwe ha nke ọma ịmara akụkọ ihe mere eme nke ọma ma mee ka ekwenye ekwenye banyere eziokwu nke na-edeghị nke ọma na ọba akwụkwọ ọ bụla.

Ihe atụ nke mbụ bụ Abụọ nke Abụọ, nke Cobie de Lespinasse dere, nke e bipụtara na 1951. Ọ bụ onye bi na Oregon maara ụfọdụ n'ime ụmụ ndị nwe obodo, gụnyere Clark Moor Will bụ onye nyere ya ohere inweta nchịkọta akwụkwọ ya buru ibu. Akụkọ a na-elekwasị anya na mmekọrịta Keil nwere ike ịdị na mmekọrịta ya na ụmụ agbọghọ n'ime ọtụtụ afọ, na-emeghị ka ọ bụrụ onye na-eme ihe ike dịka John Humphrey Noyes na Oneida dị ka ọ dịbu, mana ọ dị nwayọ n'ịchịkwa ya. Tupu akwụkwọ akụkọ ahụ amalite, akụkụ Akwụkwọ Nsọ a na-akọwa usoro ihe atụ: “E nwere nkuzi na ọchịchị kacha zuo oke bụ alaeze, na-eche na ọ bụ ezigbo eze, achọghị ọdịmma onwe onye nanị, na-eme ezi omume; na onye nwere ike ibufe àgwà ndị a ruo mgbe ebighị ebi. Ọ dịghị eze dị otú a dịtụrụla ndụ ma ọ bụ nke ga-adị ndụ ọzọ, ọ nweghịkwa eze ga-abịarute àgwà ndị a, ga-ebufe ha. ” Na-enyocha ntanetị, anyị nwere ike ịhụ na onye edemede ahụ hụrụ nkwuputa a na akwụkwọ akụkọ Sunday mpaghara, Onye Ọchịchị site na Salem, Oregon, Machị 28, 1926. “Eze” ahụ dị n’akwụkwọ akụkọ n’ezie bụ Keil. Ma edepụtara akwụkwọ ọgụgụ ahụ nke ọma, na-eche echiche ma na-egosipụta mmasi ụfọdụ maka ndị Aurora. Ebe nrụọrụ weebụ ihe ngosi nka na-akọ na dị ka ngosipụta nke nsọpụrụ na ọbụbụenyi, na 1951 nwa Aurora Anna Stauffer nyere depinpinasse uri nke malitere:

Jiri obi ike bulie isi niile elu,

Okwukwe ha bụ ọkọlọtọ ha siri ike,

Ka ụgbọ-ala ha na-agagharị na ọdịda-anyanwụ,

Ha ji obi ha kwupụta obi ha.

Mgbe Charles Nordhoff gara Betel na Aurora na mmalite afọ ndị 1870, o gere ndi otu ndi otu egwu egwu na onodu abuo a, ya mere egwu bu ihe bu omenala. [Foto dị n'aka nri] Deborah Olsen (1991: 360) ekwuola na ihe ncheta egwu nke Betel, Schellenbaum ma ọ bụ osisi mgbịrịgba, ọ bụ ezie na ọ bụghị ihe dị nsọ, bụ "akara nke ịkwado onye na-achị obodo na ezigbo obodo." N'akwụkwọ akụkọ ya banyere obodo, de Lespinasse gosipụtara na etu ngwa ọrụ a kwesịrị isi gosipụta na Betel bụ nkwekọ nke ndị nwere uche, onye nke ọ bụla n'ime mgbịrịgba ahụ nọchiri anya ya (de Lespinasse 1951: 74):

N'eziokwu, schellenbaum bụ obere ugwu nke mgbịrịgba nke nha niile ma ọ tụọ ụkwụ abụọ n'ogologo ma guzo n'elu mita isii n'ịdị elu. A ga-enwerịrị adighi ọcha na ihe eji eme ihe n'ibu ihe owuwu a na isi nke usoro ma ọ bụ ndị na-aga ije ka mgbịrịgba niile, nnukwu na obere, wee nwee ike ịgba ụda na oge kwesịrị ekwesị. Schellenbaum na-enwu gbaa n'anyanwụ, ọ na-agbapụ na usoro ọ bụla, ọ bụ egwu, na-ada ụda - ọ bụghị ihe ijuanya na ụmụaka gbalịrị ịbịaru nso ya ka o kwere omume iji hụ oke egwu nke mgbịrịgba!

Ihe omuma atu nke abuo nke akuko nke akuko banyere akuko bu uzo ozo nke akwukwo Gbanwee ma Nwee Uche site Jane Kirkpatrick, nke e bipụtara na 2006, 2007 na 2008, wee jikọta na 2013 dị ka Emma nke Aurora. E bipụtara ya na ọtụtụ akwụkwọ ebe onye edemede ahụ si nweta ozi ya, nke a bụ akụkọ banyere Emma Wagner Giesy, nwanyị tolitere n'ime obodo ahụ mana o nwere echiche nnwere onwe. Ihe odide niile a na - akpọ aha ya bụ ndị dị adị n’ezie, ọ bụ ezie na nkọwa gbasara ndụ ha furu efu nke ukwuu, ọtụtụ ihe na - esite n’afọ atọ ahụ sitere na nkọwa ya banyere anụ ahụ. ọnọdụ na nke nkọwa bara uru nke ndụ ụbọchị na mpaghara. A na-akọkarị ya site na onye mbụ, akụkọ a nwere ọtụtụ ihe mere mgbe ụmụ nwoke na-achị ụmụ nwanyị, mana karịa na mkparị ma ọ bụ enweghị ọmịiko karịa agwa ọjọọ. Ulo Emma biri na Aurora [Foto dị n'aka nri] ka akọwapụtara nke ọma na akwụkwọ mbụ 1973 nke nwetara Aurora Colony n'ime National Register of Historic Places:

Akụkọ mmalite nke ụlọ ahụ edoghị anya. Omenala ndị obodo ahụ bụ na e wuru ụlọ ahụ maka Emma Giesy na mbido ma ọ bụ etiti 1860. Ọ bụ ezie na ụlọ ahụ nwere njirimara nke oge mbụ nke Colony, ọ nwere ike ịbụ nke na-esote, dịka Emma Giesy abịaghị Aurora ruo 1874. Emma Wagner Giesy (1833-1916), nwa nwanyị David Wagner, amụrụ na Pennsylvania. Ya na di ya, Christian Giesy, mgbe o duuru ndị otu nwoke asatọ ezigara site na ọdịda anyanwụ site na Betel, Missouri na 1853 ịchọ ebe ọhụrụ maka Colony. Ha biri na Willapa, Washington Territory, ebe Christian Giesy nwụrụ na 1857.

N'ime ọtụtụ ihe nkwado ndị agụnyere n'otu akwụkwọ mpịakọta nke akụkọ atọ ya, Kirkpatrick (2013: 1137) na-enye ihe akaebe na n'ezie Emma si Willapa kwaga Aurora na 1861 iji pụọ na di ya nke na-eme ihe ike, ọ ga-abụkwa na ọ hapụrụ afọ ụfọdụ. mgbe e mesịrị, ikekwe ka ya na ndị mụrụ ya biri nso, tupu ọ laghachite na 1874. Otu ihe na-adọrọ mmasị metụtara ụlọ ya bụ na n’akwụkwọ akụkọ ahụ, ọ masịghị ebe Keil wuru ya, ma taa, a kwagala ụlọ ahụ na ebe ohuru. N'ọtụtụ ebe na akwụkwọ nke atọ, Emma na-ekwu etu o si bụrụ ihe atụ na ụlọ nwere ọnụ ụzọ abụọ, ọ na-emekwa. N'iburu ụkọ akụkụ Akwụkwọ Nsọ dị iche iche ma ọ bụ akwụkwọ akụkọ sitere na Betel na Aurora, na ịkpachapụ anya na-ebi ndụ, obere nkọwa bara uru nwere ike ịba ụba: ọnụ ụzọ abụọ dị n'ụlọ nwere ike ịpụta na e nwere ihe karịrị otu ụzọ isi banye Eluigwe.

Foto

Image # 1: George Keil.
Foto # 2: Community Betel.
Foto # 3: Obodo Aurora.
Image # 4: akara akara George Keil.
Foto # 5: Aurora Community gbalaga.
Foto # 6: Emma Wagner Giesy House.

References

Bainbridge, William Sims. 1997. The Socialism of Religious Movements. New York: Routledge.

Darnton, Robert. N'afọ 1970. Mesmerism na Ọgwụgwụ nke mmụta na France. New York: Schocken.

de Lespinasse, Cobie. 1951. Abụọ nke Abụọ. Boston: Christopher.

Dole, Philip. 1991. "Aurora Colony Architecture: Buildinglọ na Buildinglọ Ọrụ Na-arụkọ Ọrụ Na Narị Afọ Iri na Narị Afọ." Oregon akụkọ ihe mere eme nkeji iri na ise 92: 377-416.

Duke, David Nelson. 1993. "Mbido nke Okpukpe na Wilhelm Keil's Community: A New Reading of Old Testimony." Ọha obodo 13: 84-98.

Hendricks, Robert J. 1933. Betel na Aurora. New York: Presslọ ọrụ nke ndị ọsụ ụzọ.

Ndị Hindu, William Alfred. 1908. Obodo ndị na-arụkọ ọrụ ọnụ. Chicago: Charles H. Kerr.

Kanter, Rosabeth akpaetu. 1972. Nkwekorita na Community. Cambridge, Massachusetts: Mahadum Harvard University

Kirkpatrick, Jane. 2013. Emma nke Aurora. Colorado Springs, CO: Mmiri mmiri.

Koch, Carl G. 1871. Lebenserfahrungen. Cleveland: Verlagshaus der Evangelischen Gemeinschaft.

Kopp, James J. 2009. "Echiche ọhụụ banyere Aurora Colony." Obodo Oregon na Quarterly 110: 166-93.

Latimore, James. 1991. "Nwere oke maka etu na oge obodo okike," Ọha obodo 11: 34-61.

Lauer, Jeanette C., na Robert H. Lauer. 1983. "Mmekọahụ Mmekọahụ na Ọchịchị Otu Obodo America nke narị afọ nke iri na itoolu." Ọha obodo 3: 16-28.

Ee, John Humphrey. 1870. Akụkọ banyere mmekọrịta ndị America. Philadelphia: Lippincott.

Nordhoff, Charles. 1875. Otu ndị Kọmunist nke United States. Niu Yọk: Harper.

Lehmann, Hartmut. 1982. "Pietism na Nationalism: Mmekọrịta dị n'etiti Revivalism nke Protestant na Nmeghari Mba na Germany na Narị Afọ Iri na Narị Afọ." Church History 51: 39-53.

Olsen, Deborah M. 1991. “Schellenbaum: A Communal Society’s Symbol of Allegiance.” Oregon akụkọ ihe mere eme nkeji iri na ise 92: 360-76.

Stanton, Coralie Cassell. 1963. Obodo Aurora, Oregon, Mahadum Oregon State. Nweta site na ir.library.oregonstate.edu/concern/graduate_thesis_or_dissertations/fj236693f na 10 August 2020.

Strom, Jonathan. 2002. "Nsogbu na nkwa nke Research Pietism." Church History 71: 536-54.

Swanson, Kimberly. 1991. “‘ Ndị Na-eto Eto Aghọtaghị Obi: ‘Markpụrụ Alụmdi na Nwunye tupu na mgbe Mgbasa Aurora gasịrị.” Oregon akụkọ ihe mere eme nkeji iri na ise 92: 417-31.

AJỤRỤ AKWỤKWỌ NDỊ 

Ebe nrụọrụ weebụ Old Aurora ColonyMuseum. 2020. Nweta site na auroracolony.org na 10 August 2020. Ole na ole akwụkwọ na ọba akwụkwọ ihe ngosi nka dị n'ịntanetị. Ndị na-eme nchọpụta ga-agarịrị na ebe a na-edebe ihe mgbe ochie, ma ọ bụ rịọ ka e nye ha ọtụtụ akwụkwọ.

Stanton, Coralie Cassell. 1963. Obodo Aurora, Oregon. Ọkachamara Nna-ukwu, Mahadum Oregon State. Nweta site na https://ir.library.oregonstate.edu/concern/parent/fj236693f/file_sets/6t053m739 on 10 August 2020.

Ihe odide ntụkwasị depụtara ndị na-eso Count de Leon, Stanton chọpụtakwara naanị aha iri na otu n'ime aha Aurora. Stanton chịkọtara ihe edere banyere Betel na Aurora, mana ọ na-echegbu onwe ya na ọtụtụ akụkọ ihe mere eme nke otu a enweghị ntụkwasị obi ma bụrụkwa nke na-enweghị isi.

Ụbọchị Mgbasa Ozi:
10 October 2020

 

 

 

 

 

 

Share