Maciej Potz

Ndị owu ahụ

AKW SHKWỌ EGO           

1747: Obodo Wardley, nke ndị Shakers si pụta, hiwere dịka otu dị iche na Manchester, England.

1773: Ann Lee ghọrọ onye ndu na otu.

1774: Nine Shakers, gụnyere Ann Lee, nwanne ya nwoke William na di ya Abraham Standerin, gara ụgbọ mmiri gaa America, na-agbaso iwu Chineke nke "Mama Ann" natara.

1776: E guzobere ntọala mbụ na Niskeyuna, New York.

1784: Ann Lee nwụrụ, na-eso njem njem afọ abụọ gara nke ọma na New England. James Whittaker weghaara dika onye isi otu ndi otu.

1787: James Whittaker nwụrụ, onye nọchiri ya bụ Joseph Meacham. N'okpuru Meacham, United Society wepụtara otu ọgbakọ na ndị kwere ekwe gbasasịrị "gbakọtara" n'ime obodo.

1796: Lucy Wright nọchiri Meacham dị ka onye isi otu ahụ. O mechara hiwe ụlọ ọrụ otu ndị isi anọ, Ministri.

Mbubreyo 1700s - mmalite 1800s: Akụkụ dị iche iche nke nkuzi Shaker, emume na ndụ kwa ụbọchị ka akwadoro ma hazie ya.

1806–1824: E guzobere ọtụtụ obodo na Kentucky, Ohio na Indiana, na-esochi ozi ọdịda anyanwụ.

1837 –C. 1850: “Oge nke Ngosiputa Ngosipụta,” oge nnabata okpukperechi kpụ ọkụ n'ọnụ gafere na mpaghara Shaker.

Mid-1800s: United Society ruru ọnụ ọgụgụ kachasị elu nke gburugburu 4,500, bi na obodo karịrị iri abụọ.

Mbubreyo 1800s: Usoro nke mkpochapu ndi mmadu, ndi nwanyi na ndi ozo di iche malitere ma gara n'ihu rue etiti iri abuo.

1959: Site na mmechi nke Hancock, Massachusetts, obodo abụọ kachasị nke Shaker nọgidere na Canterbury, New Hampshire na daybọchị izu ike, Maine.

1960: Theodore Johnson, onye ohuru ohuru, sonyeere ọdọ mmiri Satọde wee gaa mee ka akụkụ dị iche iche nke Shaker dị ọhụrụ na ndụ okpukpe.

1963: Eldress Emma King nke Canterbury, onye ndu nke Society, jụrụ ịnabata ndị ọhụụ ọ bụla ma gbaa Ọdụ daybọchị izu ike ume ime otu ihe ahụ. Obodo Maine nupụrụ isi, nke dugara n'ọgụ.

1992: Nwanyị nwanyị Shaker ikpeazụ nwụrụ na Canterbury, na-ahapụ ọdụdọ izu ike naanị obodo Shaker dị ndụ. Afọ anọ tupu mgbe ahụ, etisasịwo Central Ministry.

2017: Nwanne nwanyị Francis Carr, onye nke mbụ nke obodo Sabbathday Lake, nwụrụ na iri asatọ na itoolu. Banyere ederede a, naanị Shakers abụọ ka fọdụrụ: nwanne nwanyị bụ June Carpenter na nwanne Arnold Hadd.

FOUNTER / GROUP HISTORY

Ndị Shakers, nke hibere na United States dị ka United Society of Believers in Christ Second Oparing, ekwesịghị inwe mgbagwoju anya na ndị India Shakers, otu usoro mmekọrịta mmekọrịta n'etiti ụmụ amaala America nke onye amụma John Slocum guzobere na ngwụsị narị afọ nke iri na itoolu (Wilson 1973: 353–64). 1747). Ebe ha si laghachi England, ebe, na 1987 na Manchester, James na Jane Wardleys guzobere otu ga-abụ isi nke Shakerism. Otu ndi Wardley bu ihe sitere na isi ihe abuo: Quakerism, ya na udo ya na echiche nke ìhè nke Chineke puru imeju nkpuru obi nke onye kwere ekwe na-enweghi ogbako nke uka, na ndi anakpo ndi amuma French. Ndị nke a, ndị ndu ime mmụọ nke ụfọdụ ndị Protestant French (Huguenots) ndị gbapụrụ na France mgbe a kwụsịchara nnupụisi Camisard na-emegide Katọlik na mpaghara Cevennes na mbido narị afọ nke iri na asatọ, chọtara onwe ha ndị gbara ọsọ ndụ na mba Europe dị iche iche, gụnyere England. N'ebe ahụ, ha gara n'ihu na-ekwu mkpughe nke Chineke nke gosipụtara n'ụdị mmegharị ahụ nke anụ ahụ, ụda na-enweghị atụ na ihe ndị ọzọ na-agbanwe agbanwe (Garrett XNUMX). Ọ bụ ezie na e guzobere ìgwè ndị Manchester ogologo oge mgbe ndị amụma France na-adịghị arụ ọrụ, ncheta ha dịgidere, nke ọzọ site na usoro Metọdist. Ndị na-eso Wardley nwere otu okwukwe n'okwukwe nke Chineke ma gosipụta omume obi ụtọ yiri nke a (njirimara kwa mmalite, mana ọ bụghị narị afọ nke iri na asatọ Quakerism), nke mechara nweta otu aha ahụ "Shakers," okwu mkparị nke ndị nkatọ, kama ejiri obi ụtọ nakwere ndị kwere ekwe n'onwe ha.

A mụrụ Ann Lee, onye guzobere usoro kwesịrị ekwesị nke Shakerism, na ezinụlọ na-arụ ọrụ na Manchester na 1736. Na mbido, ya na ndị otu ezi na ụlọ ya, bụ onye na-eso ụzọ Wardleys, mana na ngwụcha 1760, mgbe ọ malitere igosipụta onyinye amụma ya, ọ malitere ọrụ dị mkpa karị, jiri nwayọọ nwayọọ wepụ Wardleys dị ka ndị isi otu ahụ. N’ịlaghachite n’ụlọ mkpọrọ ụbọchị iri atọ na 1773 (maka nsogbu nke ụka ndị ọzọ), ọ kwupụtara na ya jupụtara na mmụọ Kraịst wee kpọọ onwe ya “Ann the Word.” N’afọ na-eso, mgbe ọ natara mkpughe ọzọ, o duuru ndị-na-eso ụzọ ya kachasị ntụkwasị obi, tinyere nwanne ya nwoke William (gbakwunyere di ya Abraham Standerin, onye na-enweghị mgbanwe) na njem America (Cohen 1973: 42–47). Njem ụgbọ Mariah mere ka akụkọ ifo ndị otu ahụ sie ike, ebe ọ bụ na ekwenyere na Lee kwụsịrị ajọ ifufe nke na-achọ ikpu ụgbọ mmiri ahụ.

N'otu oge na New York na August 1774, ìgwè ahụ gbasara na mbụ, mana n'oge na-adịghị anya jisiri ike ịzụta traktị nke ala dị na Niskeyuna na steeti New York. Na ngwụcha 1770s, ọrụ ozi ala ọzọ malitere nke nyere ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke ndị a tọghatara, ọkachasị site na New Light na Free Will Baptist, ike gwụrụ na ndakpọ olileanya mgbe otu n'ime mbugharị ọkụ nke ugwu New York na ndịda New England. Ọnụahịa nke ihe ịga nke ọma a dị elu, agbanyeghị: A zutere ndị na-ama jijiji, kụọ ha ihe, tụọ ha ọnụ ma tụọ ha ọtụtụ oge. O doro anya na nke a metụtara Ann Lee, onye nwụrụ na Niskeyuna na Septemba 1784 (Francis 2000: Part II).

James Lee, onye otu n'ime ndị na-eso ụzọ Bekee ya, bụ Ann Lee nọchiri ya, onye tinyere ume ya n'ịkwado ntọala Shaker ndị na-apụta site na ọrụ ozi ala ọzọ. Ọ nwụrụ n'oge na-adịghị anya, na 1787, Joseph Meacham nọchiri ya, [Foto dị n'aka nri] onye ndu Amerịka mbụ nke Shaker, onye Lucy Wright nọchiri ya na 1796, n'aka nke ya.

N'okpuru Meacham na Wright, Society nwere usoro nhazi nke akụkụ dị iche iche nke ịdị adị ya. Ndị otu ahụ, ọtụtụ n'ime ha biri na ezinụlọ ha na mbido n'agbanyeghị na ha gbanwere na Shakerism, ekwesịrị ịkwaga n'obodo ndị ahụ wee bie ndụ obodo, na-agbaso ụkpụrụ omume na-ewu ewu. Ozizi ahụ, nke ebupụtara na mbido sitere n'ike mmụọ nsọ nke ndị amụma amụma nke otu ahụ, ahaziri ma dee ya. Worsdị ofufe dị iche iche a na-ahazi, ịgba egwu otu na usoro kwụ ọtọ wdg. Nke nta nke nta wepụrụ ihe ịtụnanya na-enweghị atụ (na-enweghị, n'agbanyeghị na ọ ga-efunahụ ya kpamkpam). N'ikpeazụ, n'ihe banyere nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, onye ndu mbụ nke mbụ nwere usoro ndị na-adọrọ adọrọ (dịka "ọgụ nke onyinye" n'etiti ndị na-ama aka na ili nke James Whittaker) nyere ndị isi otu ụzọ dabere na usoro nkwado (Potz 2012: 382–85). XNUMX).

Afọ ndị mbụ nke narị afọ nke iri na itoolu bụkwa oge mgbasawanye ọdịda anyanwụ nke Shakerism. N'ihi njem nke ndị ozi ala ọzọ n'etiti mbido, ọtụtụ obodo asaa Shakers guzobere na Kentucky, Indiana na Ohio n'etiti 1806 na 1824 (Paterwic 2009: xxi).

Ka ọ na-erule etiti narị afọ nke iri na itoolu, mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ndụ okpukpe nke ndị obodo Shaker bịara bụrụ nke kwụrụ ọtọ na nke nwere amụma. Otú ọ dị, ọ gaghị adịru ogologo oge. Na 1837, otu ụmụ agbọghọ nọ n'afọ Niskeyuna (Watervliet) bidoro ịnata mkpughe. Nke a bụ mmalite nke oge kachasị ogologo nke nkwalite okpukpe na akụkọ ntolite nke otu (nke a na-akpọ Era nke Manifestations ma ọ bụ Ọrụ Ann Ann) nke na-adịgide, na-agbasiwanye ike, ruo ihe karịrị afọ iri. Nkpughe kpughere n'oge niile na Shaker niile. Ndị mmụọ dị iche iche gwara ha, sitere na Chineke, site n'aka mama Ann na ndị isi ndị ọzọ Shaker nwụrụ anwụ, nye ndị akụkọ akụkọ ihe mere eme bụ ndị chere na ha ghọrọ Shakerism na ndụ mgbe a nwụsịrị, dị ka George Washington, Napoleon Bonaparte na Alexander the Great. Ozi ndị sitere n’ike mmụọ nsọ gbara ndị kwere ekwe ume ka ha sachapụ onwe ha na mmehie, jụ ịchụ akụnụba na ọnwụnwa ndị ọzọ nke “ụwa,” wee mee ka okwukwe ha nwee ume ọhụrụ. Ha webatara aha ime obodo maka obodo na otutu emume ohuru, dika mmemme ịkwa emo nke ndị kwere ekwe na-eri nri ime mmụọ dịka "Motherhụnanya mama n'ụmị" ma ọ bụ "nnata onyinye," mgbe ha mere ka ha jiri mmehie a na-adịghị ahụ anya sachapụ obodo brooms (Andrews na Andrews 1969: 25).

Oge nke ngosipụta na-adaba na nkọwa dị iche iche. Na mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ọ nyere aka iwusi okwukwe nke ọgbọ ike na-enwetabeghị ịnụ ọkụ n'obi mbụ nke Shakerism oge mbụ wee nwee ike ịchọta usoro ọrụ ubi kwa ụbọchị na-adịghị mma na enweghị mmasị. Na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, Ngosipụta nyere ụgbọala nke ikike maka ngalaba enweghị ikike nke obodo Shaker (ndị otu na-faịlụ na ọkachasị ụmụ nwanyị na ndị ntorobịa) ndị nwere ike ịrụ ọrụ mmekọrịta dị mkpa ugbu a dị ka mgbasa ozi sitere n'ike mmụọ nsọ Chineke ma ọ bụ "ngwa ọrụ" (Humez 1993: 210, 218–19). Nke a oge ụfọdụ dugara n'ọgba aghara n'etiti ndị isi, yana ikike ha, na ngwa egwu na-anwa ịkwatu ya site na ịkpọku onyinye ha. Na ngwụcha, ndị ndu chịrị, na obodo Shaker laghachị azụ ahịa dịka ọ dị na mbụ na njedebe nke 1840s (Potz 2012: 397–400).

N'oge a, Shakerism, nke ike nke ndị Millerites na-enwe nkụda mmụọ wusiri ike, ruru ọnụ ọgụgụ kachasị elu nke ihe dịka ndị otu 4,000-4,500 (Murray 1995: 35). Site n'oge a gaa n'ihu, akụkọ na United Society abụwo nke na-adalata adalata. Uzo nke onu ogugu, nwanyi na ike ngwangwa nke ndu na ofufe, nke ebidoro n’ọkara nke abụọ nke narị afọ nke iri na iteghete, agbanwebeghị. Ndụ ndị mmadụ na ndị na - anọghị n'otu nọ na-adịwanye nwayọ ma nwee ọtụtụ ụzọ ndị ọzọ mepere n'oge nke ụlọ ọrụ mmepụta ihe. Mụaka na-enweghị nne na nna (otu isi iyi nke ndị ọhụrụ, n'ihi enweghị ndị toro eto na ndị na-alụghị nwunye Shakers) adịkarịghị anọnyere otu ahụ mgbe ha ruru afọ iri na asatọ. Ndị Shakers enweghịkwa mmetụta ndị ọzọ. Lifestylezọ ndụ ọdịnala na-abụkarị ihe na-eme ka ọ dị ọhụrụ, na-ekwusi ike na onye ọ bụla, ezi uche na ọdịmma onwe onye, ​​nke Frederick Evans, onye ndu Shaker na-anọchi anya ya, onye na-arịọ mgbaghara na onye ndozigharị sitere na New Lebanon (Stein 1992: Part IV).

Na narị afọ nke iri abụọ, usoro ndị a na-agbakọta. N'otu n'otu, obodo Shaker na-emechi mgbe ndị otu ikpeazụ nwụrụ. Central Ministry, nwanyị niile kemgbe 1939, kwagara Hancock, Massachusetts, na Canterbury, New Hampshire. Kemgbe afọ 1960, na mmechi nke Hancock, Canterbury na ọdọ mmiri izu ike, Maine, bụ obodo abụọ kachasị ndụ na Shaker. N'oge na-adịghị anya, obodo abụọ ahụ hụrụ na esemokwu banyere ihe a na-akpọkarị "mmechi nke ọgbụgba ndụ ahụ": ọjụjụ ụmụ nwanyị Canterbury jụrụ, n'okpuru nduzi nke Eldress Emma King, ịnabata ndị ọhụrụ ọ bụla. Agbanyeghị na nke a apụtaghị “imechi ọgbụgba ndụ ahụ” dịka iwu Shaker si dị (Paterwic 2009: 42–43), otu a n'ezie mere ihe m kpọrọ "nnupu isi nke otu ụlọ ọrụ," nke pụtara ịma ụma mara Shakerism, dịka otu okpukpe. , na mkpochapu (Potz 2009).

Ka ọ dịgodị, onye a tọghatara ọhụrụ ya nwere obi ụtọ aha ya bụ Theodore Johnson sonyeere Lakebọchị Satọde Ọdọ Mmiri. N'ịbụ onye kwenyesiri ike na eziokwu nke Shakerism, ọ gbalịsiri ike iji mee ka akụkụ dị iche iche nke ndụ obodo dị ọhụrụ: o dere na nkà mmụta okpukpe Shaker, hazie ọbá akwụkwọ, bipụtara magazin, weghachite ụfọdụ ụlọ ọrụ ọdịnala yana, ikekwe nke kachasị mkpa, weghachitere ofufe obodo. Eze Nwanyị Canterbury na-emegide nnabata Johnson n'ime obodo, mana ọdọ mmiri Satọdee nupụrụ isi, nke na-ebute ọgba aghara. Nsonaazụ bụ mbelata nke ịkwụ ụgwọ ndị obodo Maine natara n'aka Shaker Central Trust Fund, nke e kere iji nye akụ sitere na obodo ndị mmiri na-agba mmiri.

N’afọ 1992, emechiri obodo nta Canterbury. Lakeday Lakeday, mgbe nwanne Johnson nwụsịrị na 1986, gara n'ihu ịnakwere ndị ọhụrụ, mana nke a agbanweghị atụmanya nke otu ahụ. Taa, afọ 272 mgbe e guzobere otu ahụ na England na 245 afọ mgbe ọ bịarutere America, naanị mmadụ abụọ Shakers fọdụrụ: nwanne nwanyị June Carpenter, afọ iri asatọ, na nwanne Arnold Hadd, afọ iri isii na abụọ.

ỤLỌDỤ / EKWERE

Nkwenkwe Shaker, ọ bụ ezie na e si na Iso Christianityzọ Kraịst nweta ya, bụ n'ọtụtụ ụzọ dị iche na nke na-adịghị mma. Ha na-ekwusi ike na akụkụ abụọ, nke nwoke na nke nwanyị nke otu, Chineke adịghị adị, nke a na-akpọkarị Nna ebighi ebi na nne ebighi ebi ma ọ bụ nne dị nsọ amamihe, nne na nna ebighi ebi. Ọ bụ ezie na, na nkà mmụta okpukpe, ọnọdụ a dị nnọọ mma maka Ndị Kraịst niile (ndị ọkà mmụta okpukpe ole na ole ga-ekwusi ike na Chineke bụ nwoke), o doro anya na ọ ga-emegide ọdịnala ndị nna ochie nke Chineke.

Ihe e mesiri ike na isi nwoke na nwanyị nke isi nke Chukwu na-eduga n'echiche yiri nke a banyere Christology. Kraịst bụ mmụọ kachasị elu nke biri na Jizọs, na, na Ọbịbịa Ya nke Abụọ, gosipụtara akụkụ nwanyị ya, bi n'ime nwanyị, Ann Lee (Evans 1859: 110). Mana o bi n'ime ndị ọzọ kwere ekwe, Lee bụ onye izizi nabatara ya. N’ezie, ọ nwere ike ọ gaghị apụta na nne Ann bụ na Christ, ma ọ dị ka ọtụtụ ndị na-eso ụzọ ya nwere ezigbo ọdịiche a na-emeso ya dị ka nwanyị nke Kraịst (ihe nke, na-ebu amụma, kpalitere ọtụtụ ịjụ oyi na iro, karịsịa na Puritan New England).

N’uche ya banyere Jizọs, Shaker Christology bụ, na teknụzụ, doo adoist: Jizọs abụghị Kraịst ma ọ bụ onye Chineke tere mmanụ site na ọmụmụ ya, naanị mmụọ Chineke jupụtara ya na mgbe e mere ya baptism na Jọdan (Johnson 1969: 6–7). Na Symmetrically, Ann Lee “emere ya baptism, ya bu onye otu Kraist ahu du” (Evans 1859: 83) n’oge ufodu na ndu ya. Ndị na-eme mkpọtụ na-ajụ ozizi atọ n'ime otu, n'ihi na Akwụkwọ Nsọ akwadoghị ya. Kraist na Muo Nso bu ndi ime mmuo kachasi elu karia ka ha na Chineke.

Otu ihe dị mkpa nke nkà mmụta okpukpe Shaker bụ ozizi nke na-aga n'ihu ma ọ bụ na-aga n'ihu n'ihu, nke mkpughe nke Chineke site n'aka ndị amụma Agba Ochie na ndị nkwusa ozioma abụghị nke ikpeazụ. Kama nke ahụ, Chineke gara n’ihu na-eduzi ndị ya, na-agwa ha okwu site n’aka ndị amụma na ihe ndị ọzọ sitere n’ike mmụọ nsọ (Potz 2016: 172–76). Onyinye ime mmụọ bara ụba na oge izizi, ma na England ma America, ma emesia n'oge Ekpughe, bụ ihe ịrịba ama doro anya nke nke ahụ. N'ihi ya, ebe ọ bụ na mkpughe na-aga n'ihu, Bible abụghị nchịkọta nke iwu Chineke. O nwere ezi-okwu, n’ihi na ndị dere akwụkwọ sitere n’ike mmụọ nsọ, mana ọbụghị ezi-okwu na-enweghị isi na ezi-okwu nke eziokwu (Johnson 1969: 10–11).

N'ikpeazụ, ndị na-eme mkpọtụ bụ puku afọ, mana narị afọ iri nke ha kapịrị ọnụ: alaeze otu puku afọ n'elu ụwa, kama ịmalite ihe omume ndị na-akpata ọdachi, abatala nwayọ na ọdịda nke mmụọ Kraịst na Ann Lee. Ndị kwere ekwe niile nakweere nkuzi ya ma bie ndụ Shaker na mmụọ Kraịst, na-eri na puku afọ. Akụkụ a nke nkuzi Shaker mere ka ọ bụrụ ihe na-adọrọ adọrọ maka ndị nwere ike ịgbanwe na-atụgharị anya na atụmanya ha nke millenarian kpaliri site na ndị amụma na-edozi ụbọchị nke ụdị William Miller (Potz 2016: 188–90). Banyere ndụ mgbe a nwụsịrị, nkwenkwe Shaker dị ka echiche ndị Protestant: hel na eluigwe bụ ọnọdụ ndị na-abụghị nke anụ ahụ nke mkpụrụ obi nọ, n'otu n'otu, kewapụrụ ma ọ bụ jikọọ ya na Chineke.

RITUALS / PRACTICES

N'ikwekọ na aha ha, ofufe Shaker sitere na mbido akara nke omume ndị na-atọ ụtọ malitere n'oge a na-eme nzukọ ma kọwaa ya dị ka ihe ịrịba ama nke ọrụ nke Mmụọ Nsọ. N'ihi ya, ha ga-ama jijiji, maa jijiji, na-efegharị, na-agba egwu, na-atụgharị n'ala, na-agbaso mmadụ gbatịpụrụ aka, chịa ọchị, na-eti mkpu, na-ekwu okwu n'asụsụ ndị a na-amaghị (glossolalia) ma ọ bụ buo amụma (Morse 1980: 68-70). Graduallydị ofufe ndị a na-anụ ọkụ n'obi ji nke nta nke nta gbochie ma etinyere aka na oru ndi ozo site na igu akwukwo, okwu okwu uka na egwu ndi otu, dika ndi amara ama ama Shaker. [Foto dị n'aka nri] Ọrụ ndị ahụ mechara meghee nye ndị dị n'èzí, bụ ndị mesoro ha dị ka ọchịchọ ịmata ihe na ntụgharị. Ma ihe na-adọrọ adọrọ anaghị efu kpamkpam, ọ dịkarịa ala ruo etiti narị afọ nke iri na itoolu, ọ gosipụtara onwe ya n'ụzọ siri ike n'oge E gosipụtara ngosipụta, mgbe ọ na-esiri nzukọ ike ịgafe na-enweghị mmụọ, mkpughe na onyinye ime mmụọ ndị ọzọ. Enweghi ntughari yiri nke a mgbe emechara, ihe ndi obi uto jiri nke nta nke nta wepu ofufe nke Shaker. Na narị afọ nke iri abụọ, ọ dịghị ihe ọ bụla dị na ihe onwunwe nke mmụọ metụtara ofufe Shaker, nke bịara yie ọrụ ndị Protestant. Ka oge na-aga, n'ọtụtụ n'ime obodo ndị dị ndụ ka a hapụrụ ụdị ofufe niile a na-eme kpamkpam (ka a gbakee kemgbe 1960 na ọdọ mmiri izu ike), na-enye ohere maka ikpe ekpere na ntụgharị uche.

Shaker okwukwe bu, iji okwu Theodore Johnson, “suprasacramental” (Johnson 1969: 7–8); ha anaghị ekwenye na sakramenti dị ka ụzọ isi rụpụta ihe ụfọdụ, mana, kama, dị ka ihe ịrịba ama nke nkekọ mmụọ na Chineke, nke ibi na Kraịst Mmụọ bụ mmezu kachasị. N'ozuzu, ịdị elu dị elu nke ndị Shakers gosipụtara ịrụ ọrụ na-eme ka ọ dị mma iji ya mee ihe dị ka ụdị ofufe, kwa, dị ka egosipụtara ugboro ugboro Ann Lee nke "Aka ọrụ, obi Chukwu."

Abụ bụ ihe ọzọ dị mkpa na ndụ Shaker na ofufe. Ihe kachasị ama ama, Obere Onyinye site n'aka okenye Joseph Brackett, nke batara na ọdịnala ndị America na-ewu ewu, bụ naanị otu n'ime atụmatụ 10,000 egwu dị iche iche (abụ, ọrụ na egwu egwu wdg) nke ndị Shakers dere. Otutu n’ime ha malitere n’oge Ekpughe nke Oge, oge ụfọdụ ndị kasị mma ihe atụ nke Shaker okpukpe nkà, na ama Osisi nke Ndụ site n'aka Hannah Cahoon, [Foto dị n'aka nri] ka e kere (ihe osise ndị a, natara n'ike mmụọ nsọ, a na-akpọ ha abụ onyinye na eserese onyinye, n'otu n'otu; lee Patterson 1983).

NKWUKWU / LEADERSHIP

Principleskpụrụ ndị bụ isi, nke nzukọ nke Shaker dị na ya, gụnyere:

Ọchịchị Kọmunist (ma ọ bụ ọchịchị obodo): akụkụ anọ nke ngwongwo, mmepụta, oriri na ibi ndụ. Ewezuga obere ihe onwe onye, ​​Shakers nwere ihe niile. Ha rụkọrọ ọrụ ọnụ, na-arụgharị ọrụ dịgasị iche iche n'ugbo na ebe obibi iji zere usoro na-agwụ ike. Ha na-erikọ nri ọnụ ma nata ngwongwo na ọrụ ndị ọzọ dịka mkpa ha si dị. Ha bikọtara ọnụ na nnukwu ụlọ ndị mmadụ.

Alụghị di ma ọ bụ nwunye. Ugbua n'ime England, Ann Lee bịara na nkwubi okwu na agụụ mmekọahụ bụ mgbọrọgwụ nke ihe ọjọọ kacha njọ n'ụwa, nkwenye siri ike na-enweghị mgbagha site na ịlụ mmanye, enweghị obi ụtọ na ime ọpụpụ nke ụmụ anọ. N'ihi ya amachibidoro Shakers mmekọrịta ọ bụla chiri anya. Mụ nwoke na ụmụ nwanyị bikọtara ọnụ mana ha nọ iche iche: ha dinara n'otu ụlọ, mana n'akụkụ n'akụkụ ọzọ; ha na-eji steepụ dị iche iche, na-eri nri na tebụl dị iche iche, na-anọdụ n'akụkụ ndị ọzọ nke ụlọ nzukọ na-efe ofufe ma na-enwe obere mmekọrịta n'oge ọrụ ụbọchị. Iji belata esemokwu ọ ga-abụrịrị kpatara, a haziri nzukọ kwa izu ebe ndị nwoke na ndị nwanyị nwere ike ịnụ ụtọ mkparịta ụka na-erughị ma ọ bụ na-erughị ala, na, n'ezie, isiokwu ndị aka ha dị ọcha. Ọ bụrụ na ezinụlọ sonyeere Society ọnụ, a na-ekewa ha. A zụlitere ụmụaka niile ọnụ.

Emeghị ihe ike. N'agbanyeghị nchịkwa dị elu nke mmekọrịta mmadụ na ibe n'ime obodo, Shakers jụrụ iji ike nkịtị n'etiti onwe ha ma gbalịa izere ya mgbe ọ bụla enwere ike n'ihe gbasara ndị bịara abịa, ọbụlagodi na ịgbachitere onwe ha. Ha bụ ndị na-eme udo: ha jụrụ ọrụ agha ma, mgbe a manyere ha amanye ya, ọtụtụ n'ime ha jụrụ ịnara ụgwọ ha.

Ndị na-eme mkpọtụ bi n’ime obodo, kewara n’ime “ezinaụlọ,” ndị na-elekọta mmadụ nke ndị otu ha na-abụghị ndị metụtara ndụ ha, kama ha biri ma rụọ ọrụ ọnụ. A nabatara ndị a tọghatara ọhụrụ n'ime ọkwa ("Iwu nchịkọta"), tupu ihe dị ka otu afọ aghọrọ ndị so na ya. Ndị ọhụụ ọhụrụ a nke obodo Shaker banyere “ọgbụgba ndụ,” akwụkwọ na-akọwapụta ozizi ndị ha kwupụtara okwukwe ha, na-akọwapụta ọrụ ha nyere ndị isi na ndị otu ndị ọzọ, na-edo onwe ha ihe onwunwe ha n’ìgwè ahụ ma na-ahapụ ihe ọ bụla na-azọrọ ya (Iwu nke United Societies (1978) [1833]). Ya mere, ọnọdụ okpukpe nke mmadụ dabere kpam kpam n'achọ akụ na ụba ọ kwesịrị ịchụ (Desroche 1971: 188-89).

Ejikọkwara ndị niile Shakers site na ihe a na-akpọ Iwu Narị Afọ Iri, ụkpụrụ omume toro ogologo nke mepụtara n'oge a na-eme nke ịkọwapụta ikike mbụ nke ikike, nke gụnyere ụkpụrụ zuru oke ma sie ike nke ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ akụkụ niile nke ndụ na obodo, ụkwụ nke mmadụ kwesịrị ibido ịrịgo arịgo ma ọ bụ ikpere kwesịrị imetụ aka n'ala mbụ na-ehulata ikpere (nri ma n'ọnọdụ abụọ, ọ bụrụ na ị chọrọ ịmata) ma ọ bụ ụzọ dị anya ị ga-esi na-elele windo ahụ (Iwu Narị Afọ Iri 1963 [1845]). Site na echiche nke mmekọrịta mmekọrịta, usoro iwu ndị a rụrụ ọtụtụ ọrụ: ha gosipụtara nkwado nke Chukwu nke ndị isi ahụ (ọgbụgba ndụ ahụ mesiri ike na "usoro ndịozi" site n'aka onye amụma amụma Shakerism bụ Ann Lee), mere ya ọrụ okpukpe rubere ha isi wee kee ụdị ebe obibi siri ike nke ukwuu, nke nwere ụkpụrụ, ebe obibi ndị mọnk nke nwere obere ụlọ maka mgbanwe onye ọ bụla, nke dị mfe ịchịkwa, ọkachasị ma e jiri ya tụnyere obodo ndị Shaker oge mbụ nke ụdị ofufe nzuzo na oke ndapụta nke omume a na-achịkwaghị achịkwa. Legalkpụrụ iwu ndị a si otú a meghee ụzọ n'ọkwá ọchịchị dị elu [paragraf a sitere na Potz 2020: Isi nke 4].

Banyere usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke otu ahụ, ejiri nwayọọ nwayọọ dochie ikike nke ikike mbụ (iji gbazie ụdị Max Weber), n'agbanyeghị na ndị isi ahapụbeghị nzọrọ ha na mmụọ nsọ Chineke ọbụlagodi na narị afọ nke iri na itoolu. Joseph Meacham guzobere otu mịnịstrị anọ etiti, nke nwere ụmụ nwoke abụọ na ụmụ nwanyị abụọ. N'iji teknụzụ nwere ikike naanị bishọp nke New Lebanọn, ọ rụrụ ọrụ nke òtù na-achị isi nke òtù ahụ niile. Powerdị ike ndị yiri ya, nke dịkwa na mmekọ nwoke na nwanyị, gbadoro ụkwụ, dị ka egosiri n'elu, na mmụta okpukpe Shaker, ka emegharịrị na ọkwa nke bishọp ọ bụla (otu mpaghara nke ọtụtụ obodo) na "ezinaụlọ" ọ bụla. (Brewer 1986: 25–27). Usoro nnochi nke ndi oru a bu ndi choputara site na ndi ozo, nke ghari iche na nkwuputa, nke oma nke ndi isi ato mbu na oge obi uto. Usoro abụọ a bụ nke ọchịchị Chineke n'ihi na ha chọrọ ibunye ma nye ndị isi ọhụrụ nkwado nke Chukwu (karịa na usoro Shaker na usoro ndị ọzọ nke usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha, lee Potz 2012) [a na-akọwa paragraf a site na Potz 2014].

Ọnọdụ akụ na ụba Shaker dabere na ọrụ ugbo na ọrụ metụtara ya dị iche iche, dịka nke ahụ uru ire mkpụrụ. Shafọdụ ọrụ aka Shaker bịara bụrụ nke bara nnukwu uru. Nke a bụ eziokwu karịsịa maka arịa ụlọ ha, [Foto dị n'aka nri] nke banyere ahịa oge ochie na mmechi nke ọtụtụ ógbè na narị afọ nke iri abụọ ma kwuo ka ahịa na-abanye ọtụtụ iri puku dollar.

ISSUES / CHALLENGES
Oge ọ bụla nke akụkọ ihe mere eme Shaker wetara nsogbu na nsogbu dị iche iche. Na narị afọ nke 18, ihe oyiyi ha dị ka ịrọ òtù dị iche iche nke nwere ozizi na-ekwekọghị n'okike, omume ofufe dị egwu na iduzi ụmụ nwanyị kpalitere ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmegide zuru ụwa ọnụ: A na-akpagbu ndị na-eme mkpọtụ n'ụzọ dị iche iche, na-echekwa ịkwa iko na ebubo, na America, ịbụ Ndị nledo Britain iji buo (Stein 1992: 13-14).

Na narị afọ nke iri na itoolu, mmekọrịta na "ụwa" ji nwayọ nwayọ ma wee mata Shakers dị ka ndị agbata obi udo, ndị na-arụsi ọrụ ike, ndị ọrụ ugbo na-arụsi ọrụ ike na ndị mmekọ azụmahịa a pụrụ ịtụkwasị obi. Kama nke ahụ, nsogbu dị n'ime ya batara, dị ka esemokwu onye isi ndu n'oge E gosipụtara ngosipụta, ịdọ aka ná ntị na-adịghị mma ma ọ bụ nkwupụta nke ndị otu na ndị otu ezinụlọ. Ihe ịma aka kacha sie ike, bụ, ka ọ dị ugbu a, ọnụọgụ ndị otu na-ebelata, ihe bidoro n'etiti narị afọ nke iri na itoolu ma ghara imegharị. Ka afọ na-aga, Shakers enwebeghị ike igbochi ụmụaka nke Society zụlitere mgbe ha toro, na ndị toro eto na-atụgharị, na-esite na obodo na-arịwanye elu, na-esonyekarị maka akụ na ụba, kama ịbụ ihe ime mmụọ. N'ezie, mgbanwe atọ a: ogologo oge nọrọ n'etiti ndị Shakers na nwata, obodo mepere emepe na isonye na oge ndalata akụ na ụba bụ ndị amụma kachasị sie ike nke ndapụ n'ezi ofufe (Murray 1995).
Narị afọ nke iri abụọ gbakwunyere ihe ịma aka ndị ọhụrụ, nke a tụlere na ngalaba akụkọ ihe mere eme dị n'elu: "mmechi nke ọgbụgba ndụ ahụ" site n'aka onye ndu Canterbury, nke Satọde Lakeday na-arụrịta ụka, [Foto dị n'aka nri] na njikwa njikwa na nsogbu ego metụtara akụ ndị fọdụrụ na Society. Mgbe oge nke nlọghachị na ọdọ mmiri Satọde na-adịgide site na 1960s n'ime narị afọ nke iri abụọ na otu, na ndị ọhụrụ na-esonye na ndụ okpukpe obodo na-amaliteghachi, Shakers na-echekwa ihe ịma aka dị adị nke ịdị ndụ. Ebe ọ bụ naanị mmadụ abụọ fọdụrụ, nke a yiri ka ọ bụ oku ogologo oge.

Na ndalata ha, ka alụghị nwanyị, ndị ọrụ mmekọrịta ọha na eze kwụsịrị ịbụ ndị a ga-ahụta dị ka ihe ịma aka n'ụkpụrụ isi nke America nke mmadụ, ihe onwunwe nke onwe ya na usoro ọdịnala nke ezinụlọ, ha mikpuru onwe ha na ọdịbendị ndị America. N'ime usoro a, atụmatụ ha nwere ike "un-American" amatabeghị, a chọpụtakwara ọdịbendị ihe onwunwe ha, ọkachasị n'ihi ọrụ nke Edward Deming Andrews. Ihe onyonyo a, nke mmetụta uche nke Shakers dị ka ndị na-achọ mmụọ nke udo na-ebi n'ime ime dị mfe ma na-emekọ ihe ọnụ nke e ji oche oche ha mara mma na igbe igbe ọtụtụ, bụrụ ihe nhazi nke ọdịnala ndị America ama ama (Potz 2014).

Foto

Image # 1: John Meacham.
Foto # 2: Shaker okirikiri ịgba egwu.
Foto #3: Na Osisi nke Ndụ nke Hannah Cahoon dere.
Foto # 4: Shaker furntiture.
Foto # 5: Lakebọchị izu ike ọdọ mmiri.

References

Andrews, Edward D. na Okwukwe Andrews. 1969. Ọhụụ nke eluigwe: ọmụmụ nke Shaker okpukpe art. Charlottesville: Mahadum Press nke Virginia.

Brewer, Priscilla. N'afọ 1986. Oha obodo ndi ozo, ndi mmadu. Hanover na London: Mahadum Press nke New England.

Cohen, Daniel. 1973. Ọ bụghị nke .wa. A History nke Commune na America. Chicago: Mpempe akwụkwọ.

Ezigbo, Henri. 1971. Ndị America Shakers. Site na neo-Christianity to Presocialism. Amherst: Mahadum nke Massachusetts Press.

Evans, Frederick. 1859. Ndị na-eme mkpatụ. Compendium nke Origins, History, Principles, Rules and Regulations, Government and Doctrine. New York: D. Appleton na Co.

Francis, Richard. 2000. Ann Okwu ahụ. Akụkọ nke Ann Lee, Nwanyi Mesaịa, Nne nke Ndị Na-ama jijiji, Nwanyị Nwanyị Na-eyikwasị Anyanwụ. New York: Penguuin

Garrett, Clarke. 1987. Mmalite nke Shakers. Baltimore na London: Mahadum Johns Hopkins University Press.

Humez, Jean. 1993. “‘ Eluigwe meghere ’. Uche Women'smụ nwanyị na Ime Mmụọ Ime Mmụọ na Narị Afọ. ” Pp. 209-29 mu Ughtersmụada Nwanyị Mbụ Amụrụ. Akwụkwọ edemede oge mbụ banyere ụmụ nwanyị na okpukperechi, nke J. Humez dere. Bloomington na Indianapolis: Mahadum Indiana University.

Johnson, Theodore. 1969. Ndụ ná Mmụọ Nsọ. Ọdọ izu ike: United Society.

Iwu Narị Afọ Iri ma ọ bụ Iwu Oziọma na Orkpụrụ dị iche iche emegharịrị maka ụbọchị ọbịbịa nke abụọ Kraịst [1845], Nkebi nke Abụọ, Nkebi nke V. Edegharịrị na: Ndi mmadu akpọrọ Shakers. Achọ maka Society Zuru Okè. 1963. Editọ ED Andrews. New York: Akwụkwọ Dover.

Morse, Flo. 1980. Ndị Shakers na Worldwa. New York: Dodd, Mead na Co.

Murray, John E. 1995. "Nchọpụta nke ọkwa ndị otu na oge nọ na Shaker Commune, 1780-1880". Akwụkwọ akụkọ maka Ọmụmụ Sayensị nke Okpukpe 34: 35-48.

Patterson, Daniel W. 1983. Ihe Onyinye na Onyinye. Ọdọ izu ike, ME: United Society of Shakers

Paterwic, Stephen J. 2009. The A na Z nke ndị Shakers. Lanham, MD: Scarecrow Press.

Ndokwa, Maciej. 2020. Sayensị Ọchịchị nke Okpukpe: orrụ Ọrụ Ndị Ochichi nke Okpukpe. London: Palgrave Macmillan (na-abịa).

Ndokwa, Maciej. 2016. Teokracje amerykańskie. Źródła i mechanizmy władzy usankcjonowanej religijnie. Tọ: Wydawnictwo Uwo.

Potz, Maciej. 2014. "American Shakers - Ọnwụ Okpukpe, Abụrụ Chen Ponomenon." Studia Religiologica 47: 307-20.

Potz, Maciej. 2012. "Iwu usoro dị ka nke atọ ike omume: ikpe nke ndị Shakers." Akwụkwọ akụkọ banyere ọchịchị 5: 377-409.

Potz, Maciej. 2009. “Shakerzy - ámá egwuregwu instytucjonalnego samobójstwa.” Na: O wielowymiarowości badań religioznawczych, nke Z. Drozdowicz dere. Poznań: UAM.

Stein, Stephen. N'afọ 1992. The Shaker Ahụmahụ na America. A History nke United Society of Believers. New Haven na London: Mahadum Yale University.

Wilson, Bryan. N'afọ 1975. Ime anwansi na Narị Afọ Iri. New York: Mgbaba na Egwuregwu.

Ụbọchị Mgbasa Ozi:
20 August 2019

Share