Elizabeth Goodine

Ndị Nwụrụ n'Ihi Okpukpe nke Oge Ochie

NWAANY M MARTYRS N’ INLỌ NT CHTA OZI KRAISTSTIST

Oge nke mkpagbu Ndị Kraịst na n'ihi okwukwe ya siri ike ịkọ kpọmkwem. Ọdịnala Ndị Kraịst na-akpọkarị onye na-eso ụzọ, onye aha ya bụ Stephen, onye aha ya bụ Onye Kraịst nwụrụ n'ihi okwukwe ya n'ihe dị ka afọ 36 OA, e dere ya n'Agba Ọhụrụ nke akwụkwọ Ọrụ Ndịozi. . Otú ọ dị, akụkọ ihe mere eme mbụ dere banyere ọnwụ nke St. Ignatius nke Rome n'ihe dị ka n'agbata 98 ​​na 117 OA A na-elekarị oge mkpagbu a na-akpagbu anya ka njedebe nke Emperor Constantine bilitere na nnabata nke Iso Christianityzọ Kraịst dị ka ezigbo okpukpe ná mmalite na narị afọ nke anọ. Ma, ụbọchị a anaghị echebara Donatist nwụrụ n'ihi okwukwe ya nke North Africa nwụrụ n'aka ndị Kraịst ndị ọzọ na ngwụsị narị afọ nke anọ. Ọ bụ ezie na mmalite na ngwụcha nke oge ahụ nwere ike ọ bụ ihe efu, o doro anya na n'ime oge ahụ niile, ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke kpebiri ịnwụ kama ịhapụ okwukwe ha na Kraịst. Fọdụ nwụrụ naanị ha; ndị ọzọ nwụrụ na ụmụ nwoke ibe ha. Ndị na-esonụ bụ ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ndị inyom.

177 OA, Lyon: Ndị Nwụrụ n'Ihi Ohi nke Lyon na Vienne.
Otu n'ime ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha bụ ụmụ nwanyị atọ: otu ohu aha ya bụ Blandina, nne ya ukwu, na Biblis. Blandina dị oke mkpa karịsịa maka mmụọ nsọ o nyere ndị ọzọ n'etiti mmekpa ahụ yana maka etu akụkọ ahụ siri kọọ akụkọ ya dị ka ngosipụtakwa Kraịst n'etiti ọnwụ.

180 OA, Carthage: Ndị Scillitan Martyrs.
Iri na abụọ ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ndị e ji mma agha gbuo mgbe ha jụrụ ịkwụsị nkwupụta nke Kraịst.

Oge a na-ejighị n'aka (ma ihe dịka 165 OA n'oge ọchịchị Marcus Aurelius ma ọ bụ 251 OA n'oge ọchịchị Decius), Pagamọm, Asia Minor: Carpus, Papylus, na Agathonicê.
Mgbe ọtụtụ ahụhụ a tara ahụhụ gasịrị, a kpọgidere Carpus na Papylus n’elu osisi ma kpọọ ya ọkụ. Ka ha na-anwụ, ìgwè mmadụ ahụ gbara Agathonicê ume ka o meere nwa ya ebere mana ọ zaghachiri na Chineke ga-elekọta ya. Ekem, enye n̄ko ọfọp.

202–203 OA, Carthage: Perpetua na Felicitas.
A na-egbu Perpetua, nwa okorobịa na-eto eto nke Rom nke nwere nwa, na nwanyị ohu ya, Felicitas, onye mụrụ nwa. Ihe ndekọ a dị mkpa karịsịa ebe ọ bụ na akụkụ mbụ na-emepụtaghachi ihe ndekọ nke Perpetua, edere n'oge ije ya.

205–210 OA, Alexandria: Martyrdom nke Poamiaena na Basilides.
Mgbe o diri ntaramahụhụ siri ike na egwu iyi egwu ugboro ugboro, e gburu Poamiaena, ya na nne ya, Marcella. Basilides, nwa okorobịa agha ahụ nke dugara ya ọnwụ, kpaliri ikwupụta Kraịst n'onwe ya, mgbe ọ kwusịrị na Poamiaena pụtara n'ihu ya ụbọchị atọ ka ọ nwụsịrị. E mechara gbupụrụ ya isi.

Ihe dị ka 304 OA, Tesalonaịka: Martyrdom nke Agapê, Irenê, Chionê na ndị enyi.
Mgbe ha jụrụ ịhapụ Kraịst na iri anụ a chụrụ n’àjà nye chi dị iche iche, a gbara ọkụ ọkụ Agapê na Chionê. E boro Irenê, nke e chebere na mbụ n'ihi oge ọ dị obere, boro ya akwụkwọ ozi nke Onye Kraịst. Mee elu mee ala, mgbe ọ gba ọtọ ma maa ya ikpe oge na ụlọ ndị akwụna, e gbukwara ya.

304 OA, Tebessa, Ebe Ugwu Africa: Martyrdom nke Crispina.
E ji mma agha gbuo ya. Ọ jụrụ ịhapụ Kraịst ọbụlagodi mgbe enyere iwu ka ewepụ ntutu isi ya iji mee ya ihere.

304 OA, Mérida, Spain: Eulalia.
Nwa agbọghọ onye Rome (12–14 afọ) onye ekwuru na ọ kwara ndị na-ata ya ahụhụ ọbụna dịka a na-ata ya ahụhụ ma kpọọ ya ọkụ n’elu osisi.

304 OA, Rome: Agnes.
Otu nwa agbọghọ onye Rome mara mma (afọ iri na abụọ ruo iri na atọ) nke nyefere onwe ya nye Kraịst. A na-ekwu na ọ na-eleghara onye ọ bụla na-achọ ịlụ ya anya na-eweta ebubo nke ịbụ onye Kraịst megide ya.

ỤLỌDỤ / EKWERE

Okwu ahụ, "martyr," na-enweta site na okwu Grik pụtara "ịgba akaebe." Ya mere, n'ọdịnala Ndị Kraịst, onye nwụrụ n'ihi okwukwe na-ezo aka na onye na-agba akaebe banyere ahụhụ na ọnwụ nke Jizọs Kraịst site na ọnwụ nke ya. Mgbe ọnwụ Jisọs n’ihe dị ka 33 OA gasịrị, ógbè nke “Ndị Kraịst” malitere ịmalite ma mesịa gbasaa n’Alaeze Ukwu Rom dum. Ndị Kraịst a raara onwe ha nye nanị ofufe nke chi ha. Ha na-ewekarị iwe nke ndị ọchịchị Rome bụ ndị, ọ bụ ezie na ha achọghị ịma ma ha na-efe Jizọs, tụrụ anya na ha ga-arụkwa ọrụ obodo ha site na ife ofufe na ịchụrụ chi ụgha nke Rome n'ihu ọha.

N’esemokwu ahụ malitere n’ihi na ọ bụ naanị Ndị Kraịst na-eso Kraịst, ndị kwere ekwe ibe ha lere ndị ahụ nwụrụ n’ihi okwukwe ha anya dị ka ndị Rom chọrọ ka e mee ha kama, dị ka ndị meriri ihe ọjọọ na ọnwụ; na-enwe olileanya, nke ọ dịghị onye ọzọ chiri ka chie. N’arụ ndị nwụrụ n’ihi okwukwe ha, adịghị ike ghọrọ ike, ihere wee bụrụ nsọpụrụ, ọnwụ nke ụwa ghọrọ ndụ ebighi ebi. Dika edere akuko banyere ndi nwụrụ n'ihi okwukwe ha ma gbasaa site na obodo rue obodo, ha mere ka mbata nke ụka bu ụzọ. Dị ka onye ndu ụka nke narị afọ nke abụọ, Tertullian si kwupụta, “ka anyị na-ebekarị anyị, ka anyị na-ebuwanye ibu; ọbara ndị Kraịst bụ mkpụrụ ”(Tertullian, Mgbaghara:50).

N'ịgwa echiche nke Tertullian, ndị ọkà mmụta nke oge a ejiriwo nkwenye kwenye na site na ịkọ na ịkọghachi akụkọ banyere ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha, Ndị Kraịst wuru otu njirimara dabere na nhụjuanya dị ka ikike na ọnwụ dị ka mmeri. Obe n’obe, onwu na mbilite n’onwu nke Jisos, Kraist nke bu mmadu, jere ozi, dika ihe ima atu nke nhuju anya mmeri di otua. Jisos biri n’ime aru, kuziri ihe n’anu aru, hu ahuhu ma nwua n’anu aru; na ndi Kraist, obu aru nke madu ka aghotara dika uzo nke Chineke na ndi kwere ekwe. Mgbe ahụ, ọ bụghị ihe ọghọm na ozu ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha bụ ebe ọrụ nke ihe nkiri ahụ na-aga n'ihu nke gbanwere enweghị ike ịbụ ike. N'ọnọdụ Kraịst, onye nwụrụ n'ihi okwukwe ya bụ onye ogbugbo n'etiti Chineke na ụwa. N'ime ozu nke onye ahụ nwụrụ n'ihi okwukwe, e kpughere ọnwụ dị ka ọnụ ụzọ nke ndụ ebighị ebi. Dika aghotara onwu na nbilite n’onwu nke Kraist iji gbaputa uwa, onye okwukwe nke ndi Kristian, site n’onwu, gara n’ihu na oru mgbaputa n’aha Kraist.

Yabụ, ahụ bụ isi maka usoro a iji nweta mmeri; ma ihe nchoputa ndi ozo nke Kraist site na aru nke nwanyi bu ihe siri ike: olee otu aru nwanyi si e imitateomi aru nke nwoke? Ọ bụghị, dị ka mmadụ nwere ike ịkọ, na n'oge ụfọdụ ahụ ahụ na-akwụsị ịsị. Kama nke ahụ, na ụwa nke okwukwe ndị mbụ a, ahụ n'onwe ya nwere ihe ọ pụtara nke karịrị akụkụ ahụ ya. N'ebe a, echiche oge ochie banyere ahụ mmadụ na ahụ ya na mmekọrịta ya na omume ọma dị oke mkpa. N'oge ochie, a ghọtara ahụ mmadụ nke ọma, yana nwoke na nwanyị na-anọchi anya ọkọlọtọ na nwanyị sub-ọkọlọtọ na continuum. Ọzọkwa, a na-ejikọta omume ọma na mmekọahụ nke ndu; nke ahụ bụ, ihe kachasị elu (ikpe ziri ezi, njide onwe onye, ​​amamihe na obi ike) dị ka ezigbo omume nwoke; ọ bụ ezie na a ghọtara omume ọma (ịdị nwayọọ, obi umeala, ịdị ọcha, ịma mma) dị ka nwanyị. Ya mere, ka eburu ya, ka onye martyr guzoro n'ọnọdụ Kraịst, a ghaghị ịhụ ya ka ọ na-egosipụta omume ọma kachasị elu mgbe ọ nọ n'etiti ahụhụ na ịnwụ, ọbụlagodi dịka Jizọs n'onwe ya mere mgbe ọ nọ n'elu obe. Na usoro nhazi nke usoro, nke a pụtara na-arịgo elu na-elu, ya bụ, na nwoke, site na ịnwe na igosipụta omume ọma nwoke.

Ndị na-ede akụkọ banyere okwukwe ndị nwụrụ anwụ na-egosi ụmụ nwanyị ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha (dị ka ndị ibe ha nwoke) dịkarịrị karịa ndị na-akpagbu ha n'ihe banyere omume ọma nwoke. Dị ka ihe atụ, Perpetua, [Foto dị n'aka nri] nwere obi ike nke na ọ leghaara onye na-egbu ya anya wee were aka ya duru mma ahụ n'akpịrị ya. N’ihe ngosi ndị a nke omume ọma nwoke, ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị niile imomiri Kraịst, bụ́ onye kacha nwee omume ọma. N'agbanyeghị nke a, na ngosipụta ndị a, ozu ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha buru ibu abụọ. N’etiti ọnọdụ ndị Rom, a ghaghị ịhụ ụmụ nwanyị a, dị ka ụmụnna ha ndị Kraịst, dị ka ndị nwoke n’omume ọma karịa ndị na-akpagbu ha. N'ihe metụtara ụmụnna ndị ahụ, a ga-ahụta ha dịka ndị kacha nwee omume ọma n'ime ụmụ nwanyị. N'ihi ya, ọ bụ ezie na Perpetua gosipụtara obi ike dị ukwuu n'iwere mma ahụ maka onwe ya, ọ na-egosipụtakwa ezigbo àgwà nke ịdị umeala n'obi nke nwanyị nke ịdọkpụ "uwe a dọwara adọwa n'akụkụ nke mere na o kpuchiri apata ụkwụ ya, na-eche echiche banyere obi umeala ya karịa nke mgbu ya ”(Mursurillo 1972: 129). Yabụ, n'ịgbalị ịghọta ọnọdụ ụmụ nwanyị nwụrụ n'ihi okwukwe ha na Iso Christianityzọ Kraịst oge mbụ, ọ bụghị naanị ọrụ nke onye nwụrụ n'ihi okwukwe ya dị ka onye na-eitomi Kraịst, na onye weghachiri ya ụwa, nke ahụ dị oke mkpa. Na mgbakwunye, ọ dịkwa mkpa ịghọta nghọta oge ochie nke ahụ mmadụ, ebe ndị nwoke na ndị nwanyị nọ na usoro usoro ahaziri ahazi, yana mgbakwunye nke ezi omume dị iche iche na nwoke ma ọ bụ nwanyị.

Ọrụ ndị nzukọ 

N'ime ịnwụ dị ka ndị nwụrụ n'ihi okwukwe, ụmụ nwanyị, dị ka ụmụ nwoke, jere ozi dị ka ndị na-arịọchitere Chineke na ndị obodo ha Ndị Kraịst. Iguzo nnochi Kraist onye tara ahuhu, nwuru, ma kwere na o bilitere ozo, ha mere ka odi ndi nwuru anwu bilie na nbilite nonwu. Dika egosiputara na akuko ndi martyrologies, otua, nwanyi nke nwuru anwu chere ihu na nsogbu ozo nke ibu na inoro nwanyi obuna dika o kwagoro nnochi usoro nnochi anya nwoke na nwoke karia ya na nke Kraist. Ngosipụta ya nke ezigbo omume nwoke mesiri ike ọ dị elu karịa ndị nwoke na-akpagbu ya; n'otu oge ahụ, ngosipụta nke omume ọma nwanyị ya gosipụtara nke e lere anya dị ka ọrụ kwesịrị ekwesị karị n'ọnọdụ ụmụnne ya Ndị Kraịst. Ya mere, n'ime ahụ ya, nwanyị ahụ nwụrụ n'ihi okwukwe karịrị ụkpụrụ nwoke na nwanyị nke Rom ma mee ka ha sie ike n'otu oge.

Obu ihe ekwesiri ighota na mmetuta nke onye martyr n’uwa anwughi na onwu ya, kama o bidoro ebe ahu. Dị ka ndị kwere ekwe kwesịrị ntụkwasị obi bụ ndị ọrụ ha guzoro n'ọnọdụ Kraịst, e weere ndị nwụrụ n'ihi okwukwe dị ka ndị dị nsọ. N'ihi ya, a kwanyeere ha ùgwù nke ukwuu. Ọ bụ ezie na ọ naghị ekwe omume oge niile, Ndị Kraịst na-achọkarị ịchịkọta ozu ha mgbe ha nwụsịrị, nke dugara n'ememe nke nsọpụrụ nke ihe ochie, yana iwu ọtụtụ ebe nsọ na ebe ofufe a haziri gburugburu ndị nsọ, ma ụmụ nwanyị ma ụmụ nwoke .

ISSUES / CHALLENGES 

Dị ka a hụrụ, n'okpuru ọdịdị oge ochie nke ahụ (na omume ọma ya na ya metụtara) dị ka nhazi, nwanyị nwere ọghọm doro anya. N'ihe gbasara nwoke, ọ bụ ihe niile dị obere. Nye nwanyị bụ Onye Kraịst nke na-eche ọnwụ ihu maka Kraịst, nke a bụ ihe ịma aka. N'agbanyeghị nke ahụ, n'aka ndị na-akọ ọtụtụ akụkọ akụkọ banyere ndị nwụrụ n'ihi okwukwe, adịghị ike a na-abụkarị ike kasịnụ nke martyr. N'ọtụtụ ọnọdụ, akụkọ ndị ahụ na-egosi na ọ bụ kpọmkwem n'ihi na nwanyị nwụrụ n'ihi okwukwe ya malitere dị ka onye kachasị ala n’usoro ọchịchị nke a bịara ghọta ya n’ọnwụ dịka o nwetago dị elu nke a na-ahụta na ya na, ma ọ bụ ọbụna dị elu karịa nke ụmụ nwoke ibe ya nwetara. Dịka ọmụmaatụ, nke Blandina, [Foto dị n'aka nri] nwa agbọghọ ahụ na-eje ozi, kwuru, "pere mpe, adịghị ike, na enweghị isi dị ka ọ ga-enye ụmụnne ya mmụọ nsọ, n'ihi na ọ yikwasịla Kraịst, onye egwuregwu ahụ dị ike na nke a na-apụghị imeri emeri. ma merie Onye Iro ahụ… ”(Musurillo 1972: 75). N'otu aka ahụ, n'ihe ndekọ ya banyere ụjọ ndị Kraịst oge mbụ chere, Eusebius, onye ọkọ akụkọ ihe mere eme na narị afọ nke anọ, bụ Eusebius, dere, sị: “womenmụ nwanyị erughị ụmụ nwoke ala n'ihi nkuzi nke Okwu Chineke, ebe ha diri nghọtahie ha na ụmụ nwoke. , ma buru ezigbo onyinye nke omume ”(Eusebius 1982: 8.14.14). Echiche e nyere bụ na ọdịiche dị n'etiti onye asọmpi nke malitere na ọkwa asaa wee gaa n'ọkwa iri na onye asọmpi nke bidoro n'ọkwa mbụ wee gawa iri.

N’ụwa ochie, nwanyị na-amalitekarị n’ogo dị ala karịa nwoke. Kaosinadị, egosiputara ike nke onye martyr, dika nke Kraist, n'adighi ike ya. N’agha okwukwe nke ndi Kristian ka egosiputara ihe putara ihe nke oma n’aru nwanyi nke nwuru n’ime usoro nke igosiputa Kraist. N'agbanyeghị nke ahụ, nghọta oge ochie nke ahụ nwanyị dị ka nke dị ala karịa nke nwoke na nke sochirinụ nke nwanyị martyr adịghị ike ahụ, kpọmkwem n'ihi na ọ na-eweta ọnọdụ nke nwoke, na-ewelite ndị Kraịst nnukwu ajụjụ. Ihe ndekọ banyere ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha bara uru dị ka akụkụ nke mgbochi taa; hà ka bara uru n’iwulite ndị nwere okwukwe n’ụwa nke oge a? Ma ọ bụ, ha bụ naanị ihe odide nke nna na-ekpuchi ma na-eje ozi iji mee ka enweghị nha anya dị n'etiti ndị inyom na ndị nwoke nke kachasị n'ọchịchị Ndị Kraịst?

Womenmụ nwanyị ndị Kraịst enyela azịza dị iche iche maka ajụjụ ndị a. Ọtụtụ ndị na-eche echiche banyere ụmụ nwanyị ajụọla nkwenkwe Ndị Kraịst bụ isi na Kraịst tara ahụhụ wee nwụọ maka ụmụ mmadụ, na ọnwụ ya (ma ọ bụ ọnwụ ọ bụla, maka nke ahụ) nwere ike ịgbapụta. Ha na-ekwusi ike na nkà mmụta okpukpe dị otú ahụ na-akwado nhụjuanya; na ọ na-anwa ime ka ọmarịcha ihe nke bụ sọọsọ njọ, na agaghị ele ya anya n'ụzọ ọzọ. Ndị echiche a na-ekwusi ike na onyinyo nke ọnwụ Kraịst n’elu obe na-egosi na nhụjuanya dị mma, na echiche dị otu a na-akwalite akparamagwa na omume ndị na-emegbu ma na-emegbu ndị pere mpe n’obodo. Maka ụmụ nwanyị, bụ ndị nwerekarịrị ọnọdụ ọdịnala iji chụọ mkpa na ọdịmma nke ha maka ndị ọzọ, ụdị echiche a nwere ike ịdị oke egwu. Dị ka Pamela Dickey Young si kwuo, “ahụhụ Jizọs tara dị ka mgbapụta ewerewo n’akụkọ ọdịnala iji gosi na ahụhụ a bụ ihe atụ ndị okwukwe kwesịrị i beomi. Ma ọ na-akpata ikwenye n'eziokwu na-atụ aro nye nwanyị ahụ a na-eti ihe na ọ na-eme ihe dị ka ihe atụ nke Jizọs Kraịst ma kwesiri iji ndidi tachie ahụhụ ahụ. Itinye nhụjuanya n’etiti ọdịnala Ndị Kraịst anaghị emetụta onye ọ bụla nhata ”(Ndị na-eto eto 1995: 344–45). Ọzọkwa, ọ bụ ezie na ọ bụchaghị nke doro anya na ụwa nke anyị karịa nke ndị nwụrụ n'ihi okwukwe n'oge ochie, ụfọdụ ndị na-ahụta na ụmụ nwanyị nwere ike ịchụrụ ha ezigbo àjà pụrụ iche maka na ha dị oke ngwangwa, dị ka ihe adịghị mma; nke ahụ bụ, dị ka usoro echiche nke na-eri ihe ndị kachasị mkpa, na ọbụna na-akwụ ndị na-emegbu ha ụgwọ (Daly 1973). Joanne Carlson Brown na Rebecca Parker kwupụtara n'ụzọ siri ike na, "Iji too ndị a na-atụ ụjọ site n'ikwu na ha nwere nsogbu nke na-enye nchebe site n'aka ndị ka ike bụ ikpuchi mmebi ahụ. Ndị na-achọ ichebe bụ ndị ikpe mara. Ikpe ziri ezi na-eme mgbe ụjọ na-akwụsị, ọ bụghị mgbe a na-eto ọnọdụ nke ụjọ ahụ dị ka mgbochi mgbochi "(Brown na Parker 1989: 13).

Ka o sina dị, nkwenye nke mgbapụta maka ụmụ mmadụ site na ahụhụ, ọnwụ, na mbilite n'ọnwụ nke Jizọs Kraịst bụ ihe etinyere n'ụdị nke Iso Christianityzọ Kraịst. Ndi Christian feminists bu ndi n’agha n’ikwenye na mgbaputa nke onwu Kraist kwusiri ike na Kraist ahuhu tara ma nwua n’elu obe bu chi nke ya na ya di, Chi ato n’otu n’otu, onye bu mmadu ma biri ndu ma nwua n’otu diri ndi mmadu ndi n’ahuhu Ha na-ekwusi ike na isi ihe dị na ya abụghị ọbụbụ nwanyị Jizọs ma ọ bụ ọnwụ ya dị egwu dị ka ịkwụ ụgwọ maka mmehie. Kama nke ahụ, ihe dị oke mkpa bụ na Chineke họọrọ iji gbapụta ụmụ mmadụ site na isoro ụmụ mmadụ na-enwe mmekọrịta, ọbụlagodi nkụda mmụọ ya niile. Ọ bụ ịdị n'otu a n'etiti mmadụ na-ata ahụhụ na Chukwu nke onye nwụrụ n'ihi ya na-agba ama ya. Onye akaebe a dị oke mma n'agbanyeghị agbanyeghị nwoke na nwanyị ebe ọ bụ na, "Onyinyo nke Kraist adịghị adaba n'ihe metụtara mmekọ nwoke na nwoke bụ Jizọs, kama ọ na-agbaso usoro nkọwa nke ọmịiko ya, ịtọhapụ ndụ n'ụwa, site n'ike nke Mmụọ ”(Johnson 1977: 73). Dị ka Chineke, Jizọs, n'anụahụ, mere ka ókè Chineke na ụmụ mmadụ ghara ịdị n'etiti ya. Dị ka ndị na-e ofomi Kraịst, Ndị Kraịst nwụrụ n'ihi okwukwe mere ma nọgide na-eme, otu. Dị ka Jon Sobrino ji nwayọ na-ede banyere ụmụ nwanyị ụka North America anọ nwụrụ na El Salvador:

Eguzowo m n'ahụ Maura Clarke, Ita Ford, Dorothy Kazel, na Jean Donovan. . . . Kraịst e gburu bụ ebe a na-ahụ nke mmadụ anọ ụmụ nwanyị. . . . Kraist nwuru anwu n’etiti ayi. Ọ bụ Maura, Ita, Dorothy na Jean. Ma o bilikwara, n'otu n'ime ụmụ nwanyị anọ a, ọ na-emekwa ka olileanya nke nnwere onwe dị ndụ. . . . Nzọpụta na-abịara anyị site na ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke niile hụrụ eziokwu n'anya karịa ụgha, ndị na-anụ ọkụ n'obi inye karịa ịnata, na onye ịhụnanya ya bụ ịhụnanya kachasị elu nke na-enye ndụ karịa idebe ya maka onwe ya. Ee, ozu ha nwụrụ na-eme ka anyị nwee mwute na iwe. Ma, okwu ikpe azu anyi aghaghi ibu: I meela. Na Maura, Ita, Dorothy, na Jean, Chineke gara leta El Salvador (Sobrino 1988: 153–56; kpọkwara aha na 1997 74: 2007; na Gandolfo 41: XNUMX).

Dị ka ndị na-e ofomi Kraịst, ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha, ma ụmụ nwanyị ma nwoke, ka aghọtara dị ka ndị sonyere na mgbapụta. Ahụ nke onye nwụrụ n'ihi okwukwe ya, n'agbanyeghị agbanyeghị ala, jere ozi dị ka arịa nke onye ahụ nwụrụ n'ihi okwukwe ya si soro ya bụrụ otu na Kraịst, site na nke Kraịst, Chineke bụ mmadụ, ga-ahụzi n'ụwa na ikike iji metụ ụwa aka. N'ihi ya, ọbụnadị nke dị ala karịa nwanyị ahụ na-agba ohu, Blandina, e kwuru na ndị na-ekiri ihe na-ekiri adịghị ahụ nwanyị ahụ ka a na-ata ya ahụhụ n'elu osisi kama kama, "n'ụdị nwanne ha nwanyị, onye a kpọgidere n'ihi ha" ( Eusebius 1982: 5.1.41).

Nye ndị kwere ekwe, mgbanwe dị otú ahụ dị ike. O gosipụtara na n'ime Kraịst, "onye ọ bụla [ọbụlagodi ohu na nwanyị] na-ata ahụhụ maka otuto nke Kraịst nwere mkpakọrịta na Chineke dị ndụ mgbe niile" (Eusebius 1982: 5.1.41). Ọ ga-ekwe omume, e mere ka mmadụ nile nwee olileanya maka ndụ ọhụrụ, nke enweghị ikpe na-ezighị ezi na ikpe na-ezighị ezi. N’akụkọ ihe mere eme nile nke ndị Kraịst, akụkọ banyere ndị nwụrụ n’ihi okwukwe ha abụwo ihe nnọchianya nke olileanya dị otú ahụ. N’ime Kraịst, onye e merụrụ ahụ ghọrọ onye mmeri; ma] d atkar leastr in n ’echiche nke] tt mmad, emere ka ike d perfect ike zue oke ad weaknessgh weakness ike. Ndị ahụ nwụrụ n'ihi okwukwe ha nwere okwukwe dị ka ya.

References

Boyarin, Daniel. 1999. Yingnwụ Maka Chineke: Martyr Mart na Ime nke Iso Christianityzọ Kraịst na okpukpe ndị Juu. Stanford: Mahadum Stanford University. 

Brown, Joanne Carlson na Rebecca Parker. 1989. “Maka Chineke Hụrụ vedwa N’anya Otú A?” Pp. 1-30 na Iso Christianityzọ Kraịst, Okpukpe Ndị Kraịst, na Mmetọ: Nkọwa Nwaanyị, nke Joanne Carlson Brown na Carole R. Bohn dere. New York: Pilgrim Press.

Burrus, Virginia. 2008. "Ahụhụ na Mgbu: Na-ewepụta Onye Kraịst Martyr." Pp. 56-71 n'ime Onye Mmekọ Nwanyi na Akwụkwọ Akwụkwọ Patristic, nke Amy-Jill Levine dere. London: Bloomsbury.

Burrus, Virginia. 1995. "Agnes Agnes: Ntughari nke Gender na Ambrose na Prudentius." Akwụkwọ nke Early Christian Studies 3: 25-46.

Cardman, Francine. 1988. "Ọrụ nke Ndị Nwunye Ndị Nwụrụ n'Ihi." Nyocha Akwukwo Igbo nke Anglican 70: 144-50.

Castelli, Elizabeth A. 2007. Martyrdom na Memory: Oge Okpukpe Ndị Kraịst. New York: Ụlọ ọrụ University Press.

Cobb, Stephanie L. 2008. Dnwụ bebụ endermụ nwoke: Okike na Asụsụ na Akwụkwọ Ndị Kraịst Oge Gboo New York: Ụlọ ọrụ University Press.

Daly, Mary. 1973. N'ife Chineke Nna: Na nkà ihe ọmụma nke nnwere onwe ụmụ nwanyị. New York: Houghton Mifflin.

Eusebius. Akụkọ Nzukọ-nsọ. 1982.Nne Nicene na Post-Nicene nke ndi Christian Church, vol. 1. Onye sụgharịrị ya bụ Arthur Cushman McGiffert, nke Philip Schaff na Henry Wace dezigharịrị. Grand Rapids, MI: William. B. Eerdmans, 1982.

Frend, WHC 1965. Martyrdom na Mkpagbu na Chọọchị Mbụ: A Na-amụ banyere Esemokwu sitere na Maccabees ruo Donatus. Ann Arbor, MI: Basil Blackwell.

Gandolfo, Elizabeth O'Donnell. 2007. "Womenmụ nwanyị na Martyrdom: Feminist Liberation Theology na Dialogue na Latin American Paradigm." horizons 34: 26-53.

Goodine, Elizabeth A. na Matthew W. Mitchell. 2005. “Nkwenye nke Nwanyị: Nkọwa na nkọwahie nke Eusebius’ Akwụkwọ akụkọ ihe mere eme Ecclesiastica 5.1.41. " Akwụkwọ nke Early Christian Studies 13: 1-19.

Hampson, Daphne. 1990. Okpukpe na Feminism. Oxford: Blackwell.

Johnson, Elizabeth A. 1997. Nwanyị Bụ: Ihe Omimi nke Chineke na Nkwupụta Okwu Ndị Nwanyi. New York: Okporo ụzọ.

Akwụkwọ, Thomas. 1990. Ime Mmekọahụ: Isi na Gender Site na ndị Gris na Freud. Cambridge, MA: Mahadum Harvard University.

Lefkowitz, Mary R. 1976. “Ihe a kpaliri maka Martyrdom nke St. Perpetua.” Akwụkwọ akụkọ American Academy of Religion 44: 417-21.

Moss, Candida R. 2010. Ndị ọzọ Kraịst: mitomi Jizọs na Echiche Ndị Kraịst Oge Ochie nke Martyrdom. New York: Oxford University Press.

Mursurillo, Herbert, comp. 1972. Ọrụ nke Ndị Kraịst Martyrs. Oxford: Oxford University Press.

Rankka, Kristine M. 1998. Womenmụ nwanyị na Uru Ahụhụ Na-ata: A na-akwụ ụgwọ zuru ezu n'ebe Chineke nọ. Collegeville, MN: Liturgical pịa.

Shaw, Brent D. 1996. "Ahụ / Ike / Identmata: Ọchịchọ nke Ndị Nwụrụ n'Ihi Okwukwe.” Akwụkwọ nke Early Christian Studies 4: 269-312.

Sobrino, Jon. 1988. Ime mmụọ nke nnwere onwe: N'ebe ịdị nsọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Robert R. Barr sụgharịrị ya. Maryknoll, NY: Orbis.

Storkey, Elaine. 1994. "Mkpuchi Mmehie na Nwanyi." Anụ ojoo 11: 227-35.

Sullivan, Lisa M. 1997. “Azaghachiri, 'Agaghị m…': Iso Christianityzọ Kraịst dị ka Ihe Mkpali Maka Nguzogide na Passio Perpetuae et Ndị Felicitates. ” Semeia 79: 63-74.

Tertullian. Mgbaghara. 1986. Ndị Nna Ante-Nicene. Vol. 3. Edoziri ya na ndetu na mmalite site n’aka A. Cleveland Coxe, nke Alexander Roberts na James Donaldson dere. Grand Rapids, MI: William. B. Eerdmans.

Nwata, Pamela Dickey. 1995. "Na-abụghị Mmetụta Omume Maka Ndụ Mkpuchi Mmehie." Okpukpe taa 52: 344-55.

Nwata, Pamela Dickey. 1986. “Nwoke nke Onye-nzọpụta nke ndi otu Kristi — Nsogbu diri Womenmụ nwanyị?” Aka mminyere 4: 13–21.

Nwata, Robin Darling. 2001. Na nhazi tupu ụwa: Martyrdom dị ka akwụkwọ iwu ọha na eze na Christian oge ochie. Milwaukee: Mahadum Marquette Press.

Foto
FotoFoto # 1: Ihe osise Mosis nke Saint Perpetua.
Foto # 2: Ihe osise nke Blandine.
Foto # 3: Foto nke ndị sonyere na emume ncheta nke na-ejide foto ụmụ nwanyị nwanyị ụka America gburu na El Salvador.

Ụbọchị Post:
30 April 2016

 

Share